BZH Historie Haagse Bos

Tot 1900  1900  1910  1920  1930  1940   1950 en later

 

Tot 1900

Over het Haagse Bos wordt gewoonlijk geschreven dat het een uniek bewaard gebleven stuk oerbos is, dat zich vroeger uitstrekte van Haarlem tot ’s-Gravenzande. Een reis van Haarlem naar Den Haag ging helemaal door het bos. Maar in werkelijkheid was er nauwelijks een Haagse Bos en is dat later door mensenhanden aangelegd. De geschiedenis van het Haagse Bos is er niet minder interessant door geworden.

Haagse Bos ingang aan de Wassenaarse kant
Het Haagse Bos in het voorjaar aan de Wassenaarse kant

Ontstaan

Volgens archeologen was Holland in de prehistorie bedekt met een oerbos en lagen er later dichte bossen op de zandruggen langs de Hollandse kust. Op een van die zandruggen lag toen het Haagse Bos. Maar toen er in Holland meer mensen kwamen wonen werden de bossen weer aangetast. Mensen hadden hout en landbouwgrond nodig en er werd in de bossen gejaagd. Tot aan het begin van de jaartelling verdween er weer veel bos. In de tijd van de Romeinen bleek de hoeveelheid bos weer te zijn toegenomen. Vooral in de streek tussen Haarlem en Katwijk ontstonden dichte bossen, die werden afgewisseld door vlaktes met (drassige) veengrond. In deze periode zou Nederland voor tachtig procent met bos bedekt zijn geweest.

Deze situatie veranderde rond het jaar 700. De bewoners van toen hadden meer grond nodig en men ging bossen daar kappen. De situatie verergerde in de 12de eeuw toen er een periode van klimaatsverandering was. Door de toenemende westenwind en de oprukkende zee schoof de kustlijn landwinwaarts en verdwenen hele kustdorpen in zee. Ook raakte veel landbouwgrond bedolven onder een dikke laag zand. Alleen op de droge zandruggen was ruimte om te wonen en grond voor landbouw, maar daar moest eerst het bos voor worden gekapt. Dat gebeurde op grote schaal. De ontbossing werd bevorderd door de graven. Zij waren eigenaar van alle bossen, duinen en veengebieden en zij verdienden geld door deze uit te geven ter ontginning.

Haagse Bos circa 1910
De vijvers van het Haagse Bos waren een van de plaatsen waar Hagenaars in de koude winters vroeger gingen schaatsen (Haags Gemeentearchief)

In de 14de eeuw lijken er rond Den Haag verschillende bossen gelegen te hebben, maar ze waren niet groot. Het waren de Houte, de Myente, de Berkenrijs, het Oude Bos, het Korte Bos en het Schakenbos. Het Oude en het Korte bos zouden ten westen van Den Haag hebben gelegen, het Schakenbos ten noordoosten van Den Haag, het Berkenrijs zou nu de Waalsdorpervlakte zijn. De Myente lag aan de Hoefkade.

Hoe het Haagse Bos er in de vroege middeleeuwen uitzag is niet bekend. Ook van latere tijd is het moeilijk om een uit te zoeken wat de grenzen van het bos waren of welke bomen er stonden. Bronnen uit vroeger tijd zijn schaars en een vermelding over een boom, weg of huis uit 1400 betekent niet dat dit er in 1300 of 1500 ook stond. Enkele onderzoekers hebben diepgaand onderzoek naar de geschiedenis van het bos gedaan. Het meest uitgebreid door G.B. Emants (in 1863), J. Kuyper (in 1897) Jhr. G.G. Calkoen (1910). Deze auteurs haalden de meeste gegevens uit de boekhouding van de graaf. De conclusies van deze schrijvers sluit keurig aan bij de hierboven al geconstateerd schaarsheid aan bos in middeleeuws Holland. Zij concludeerden dat het Haagse Bos onder de eerste graven niet echt een bos was, maar dat stukken bos werden afgewisseld door vlakten met struiken. Het bos was heuvelachtiger dan nu, met name aan de noordkant (Benoordenhout-kant) van het bos lag duingrond. De zuidkant van het Haagse Bos bestond uit veengrond. Dit ‘bos’ liep in de 14de eeuw vermoedelijk naadloos over in het Benoordenhout en Bezuidenhout (5)

Haagse Bos vroeger

Het Haagse Bos vóór 1590. In lichte kleuren de huidige situatie. In rood de tegenwoordige straatnamen. In zwart en donkerblauw de wegen, gebouwen en sloten en beek van voor 1590. Rond het Haagse Bos liggen sloten en wallen. Waar de wallen lagen is niet precies bekend, maar die lagen in ieder geval daar waar geen sloot lag. Aan de westkant van het bos lag de Westpoort schuin tegenover de plek waar nu de Koninklijke Schouwburg staat. Aan de Bezuidenhoutseweg stond toen het kasteel Ter Noot. Daarnaast de boerderij ter Lap. Helemaal links op de tekening ligt het grafelijk kasteel, het Binnenhof. Rechts daarvan lag de Kooltuin, het complex van grafelijke tuinen dat uitkwam op het Haagse Bos. Het bos begon toen al bij het huidige Bleijenburg.

Ook over de bomen en struiken die er in het Haagse Bos stonden zijn maar weinig gegevens bekend. Het is bekend dat er verschillende soorten bomen zijn geplant en dat de nieuwe aanplant niet altijd aansloeg. De oudste gegevens komen uit de tijd van de Henegouwse graven. In een rekening uit 1316 staat een vermelding over het poten van eiken in de Koekamp en in 1343 of 1344 krijgt een zekere ‘Dirc’ geld betaald ‘voir aenlec int Haghehout’, dus voor het planten van bomen in het Haagse Bos. Hout is een middeleeuws woord voor bos. In deze tijd ging de Beierse graaf Willem V het bos vermoedelijk al gebruiken als wandelgebied. Hij liet er onder andere tuinhuisjes in plaatsen. In zijn tijd stonden er nog niet veel grote bomen. Waarschijnlijk stonden er toen berken en elzen en nog maar weinig eiken en helemaal geen beuken.

Uit de 15de eeuw zijn er al meer gegevens. Dan blijkt dat er vaak jonge boompjes uit Brabant of uit andere plaatsen als het Gooierbos worden overgebracht. De bomen werden per schip aangevoerd, op het Spui gelost en vervolgens per wagen vervoerd naar het bos. Maar het bos verkeerd halverwege de 14de eeuw niet in goede staat. Het bos werd omschreven als een “wildernis”. Het bestond uit stukken bos met daar tussen in ruime vlakten met alleen struikgewas. Het bos ging ongemerkt over in het aangrenzende duinlandschap of veenlandschap, het Benoordenhout en Bezuidenhout. Het zou nog even duren voordat het Haagse Bos echt een bos genoemd kon worden. Dat was waarschijnlijk pas echt in de 17de eeuw het geval.

De graven uit het Bourgondische huis kwamen weinig in Den Haag maar toonden meer aandacht aan het bos dan hun voorgangers. Zo gaf Filips van Bourgondië in 1460 vanuit Brussel opdracht om jaarlijks 3000 tot 4000 eiken en andere bomen in het bos te poten. In 1493 werden jonge eiken uit het Brabantse dorp Huibergen gehaald, beuken uit het Gooierbos of de Haarlemmerhout, abeelen, iepen en olmen uit Vlaardingen en Utrecht, linden uit Brugge en tenslotte eiken uit Brabant. Populieren uit Loosduinen werden geplant in de Koekamp.

Kasteel Ter Noot aan de Bezuidenhoutseweg
Kasteel Ter Noot aan de Bezuidenhoutseweg in ca. 1735.

Boomkwekerijen

De meeste aankopen van bomen lijken in de 16de eeuw gedaan te zijn, want daarna gingen de bosbeheerders zelf bomen kweken voor het Haagse Bos. Er lagen boomkwekerijen bij het Binnenhof op een stuk land dat bekend stond als Akerland. Het Akerland lag tussen twee grachtengordels die rond het Binnenhof lagen. Ook in het bos zelf werden enkele boomkwekerijen aangelegd. Veel grond in het bos was ongeschikt om bomen te planten omdat het te drassig was. Op veel plekken lag veen dat eerst moest worden afgegraven en vervangen door duinzand. Het dagelijks onderhoud van de jonge bomen in het bos was arbeidsintensief. In de zomer werd er met een wagen water rondgebracht en verder werd veel jonge aanplant beschadigd door het kleine wild dat er rondliep. Het Haagsche Bos was niet hoog en ook niet dichtbegroeid. Rond 1750 kon je vanaf het Boshek (bij Huis ten Bosch) nog het zonlicht nog op het Malieveld zien schijnen

Bescherming

Uit de vele maatregelen blijkt dat het Haagse Bos vooral in stand werd gehouden voor de jacht. Het kostte veel moeite om het wild in het bos in stand te houden en daarom werd het regelmatig verboden dat mensen en dieren in het bos konden komen. Dat hielp natuurlijk niet voldoende en daarom ging men het bos al gauw afsluiten met sloten, wallen, hekken en muren. Uiteindelijk was het hele bos afgesloten tegen indringers en kon je het bos alleen in via de Westpoort en de Oostpoort. De Westpoort lag op het Korte Voorhout, ongeveer bij de Koninklijke Schouwburg, de Oostpoort stond aan de Wassenaarse kant van het bos. Ook de afsluiting werd regelmatig gecontroleerd en verbeterd en nog steeds zo vaak overtreden dat de verboden en de straffen af en toe weer worden herhaald. Het laatste verbod om het bos te betreden werd in 1613 door prins Maurits uitgevaardigd.

Het was dus moeilijk om wild in het bos te houden zodat de graven en later de stadhouders er konden jagen. Pas in op het eind van de 15de eeuw wordt er voor het eerst geschreven over groter wild (“grof wild”) in het Haagse Bos. Voor die tijd werd bij feesten op het Binnenhof grof wild geschoten in de Haarlemmerhout. De afsluiting van het bos is waarschijnlijk in de loop van de 17de eeuw opgeheven toen de stadhouders hun jachtterrein verlegden naar andere jachtgebieden, bijvoorbeeld de Veluwe.

Pad in het Haagse Bos
Pad in het Haagse Bos.

Acte van redemptie

In de Tachtigjarige oorlog dreigde het bos zelfs geheel gekapt te worden. Om de oorlog tegen de Spanjaarden voort te zetten had de regering geld nodig. Verkoop van eigendommen was een manier om aan geld te komen en het Haagse Bos zou bij verkoop geld opleveren. Maar het voorstel om het Haagse Bos te verkopen veroorzaakte onrust in Den Haag. Met name de mensen die in Den Haag veel onroerend goed bezaten waren bang dat de waarde van hun bezittingen door het verlies van een mooi bos zouden dalen. Zij schreven samen met het dorpsbestuur een verzoek aan de regering om van verkoop af te zien. Na enig onderhandelen kwam men tot overeenstemming. Op 16 april 1576 vaardigde Willem van Oranje, mede namens de regering de bekende “Acte van Redemptie” uit. In deze acte werd bepaald dat het Haagse Bos voor altijd behouden zou blijven. Den Haag moest hier wel veel geld voor betalen. Het kostte het verarmde Den Haag nog heel wat moeite om het geld bijeen te krijgen.

Herstel en Nieuwe Vaart

Na de oorlogsperiode in de jaren 1570 was het Haagse Bos zwaar beschadigd. Op verschillende plekken begon men opnieuw boompjes aan te planten, maar in het eerste deel was het bos zo slecht geworden dat herstel niet mogelijk was. Er was maar één oplossing mogelijk: deze grond afgraven en verkopen. Daarom werd een nieuw kanaal aangelegd, de ‘Nieuwe Vaart’. Die zou lopen van het Spui tot in het Haagse Bos. Voor het tracé van de Nieuwe Vaart gebruikte men zoveel mogelijk reeds bestaande sloten. Dat scheelde graafwerk, maar leverde wel een bochtige traject op, Ammunitiehaven, (oude) Nieuwe Haven, Herengracht , Prinsessegracht. Hierdoor schoof de grens van het Haagse Bos op van Bleijenburg naar Prinsessegracht.

Bos Een negetiende eeuwse kopie van een plattegrond van Haagse Bos naar een situatie van 1645 HGA

Het stuk grond dat werd afgegraven werd niet opnieuw bos. Het werd vermoedelijk een soort boomkwekerij en toen die verdween werd het een open veld dat gebruikt werd als exercitieterrein voor het leger en weer eeuwen later voor demonstraties. We kennen het nu als Malieveld.

Bos De Bossloot in de richting van de stad. links de achterzijde van de Hortus Medicus Zandvliet ca 1756 Maker P C la Fargue HGA    Net als in andere steden, waren er vroeger in Den Haag Kruidentuinen, de zogenaamde Horti Medici, waar gewassen werden gekeweekt die de apothekers nodig hadden voor de bereiding van hun geneesmiddelen. De bekendste hortus was die van de stadsdokter en botanicus professor M.W. Schwencke op het buiten Zandvliet aan de Bezuidenhoutseweg. In deze hortus, die aan de achterzijde van het Haagse Bos grensde- zoals te zien is op deze tekening van P.C. la Fargue uit 1756 – gaf Schwencke les in de botanie aan apothekers, hun leerlingen en bedienden.

Lees hier een verhandeling over deze stadsdokter en hortus uit 1890

Bos De Bossloot in de richting van de stad; l. de achterzijde van een herberg ca 1756 maker P C la Fargue HGA
Bos De Bossloot in de richting van Wassenaar; r. de achterzijde van het huis Carolinenburg aan de Bezuidenhoutseweg ca 1756 Maker P C la Fargue HGA
Bos De Bossloot in de richting van Wassenaar. Rechts de achterzijde van een uitspanning (mogelijk de herberg De Bonte Koe) ca 1770 Maker P C laFargue HGA
kaart voor het Haagse Bos te ‘s-Gravenhage uit 1778 HGA
Bos Een open plek in het Haagse Bos ca 1783 Maker Dirk Verrijck HGA
Haagsche Bos Oudemannenberg 1795 De tijdspiegel 1895
Haagse Bos Kaart 1812
Bos De Grote Vijver met de Zwitserse Brug en in het verschiet de koepel van het paleis Huis ten Bosch ca 1825 Maker Otto Howen HGA
Bos Dagblad van ‘s Gravenhage 27 april 1831
Bos Dagblad van Zuidholland en ‘s Gravenhage 23 juli 1869
Haagse Bos Courant voor Maassluis 24 okt 1877
Bos Rotterdamsch nieuwsblad 11 sept 1883
Illuminatie Haagse Bos, een Turks paleis in een vijver  2 aug 1885 HGA
Bos Illuminatie Haagsche courant 4 aug 1885
Bos Illuminatie Haagsche courant 2 aug 1886
Bos Illuminatie Haagsche courant 4 aug 1886
Bos illuminatie Algemeen Handelsblad 3 aug 1887
Bos Illuminatie Haagsche courant 3 aug 1888
Bos Illuminatie Provinciale Drentsche en Asser courant 4 aug 1888
Bos Haagsche courant 10 juli 1889
Bos Illuminatie Tilburgsche courant 1 aug 1889
Bos Illuminatie Delftsche courant 4 aug 1889
Haagse Bos, illuminatie grote vijver 2 aug 1890 Foto H F Oelrichs HGA
Bos Illuminatie Delftsche courant 5 aug 1890
Bos illuminatie Algemeen Handelsblad 4 aug 1891
Bos IJs Huis ten Bosch, H.M. de Koningin op schaatsen op de sloot bij het paleis Huis ten Bosch ca 1892 Foto H Fuchs Haags Gemeentearchief
Bos Haagsche courant 3 mei 1892
Bos Illuminatie Algemeen Handelsblad 3 aug 1892
Haagse Bos, illuminatie-object in een vijver aug 1893 HGA
Bos Illuminatie Delftsche courant 4 aug 1893
Bos Haagsche courant 1 aug 1894
Bos illuminatie Vlaardingsche courant 1 aug 1894
Haagse Bos, illuminatie grote vijver 2 aug 1894 HGA
Bos Illuminatie Haagsche courant 4 aug 1894
Haagse Bos, illuminatie grote vijver 2 aug 1895 HGA
Bos Illuminatie 1 Haagsche courant 5 aug 1895
Bos Haagsche courant 25 okt 1895
Bos Illuminatie De Maasbode 4 aug 1896
Haagse Bos, illuminatie-object in de grote vijver De Koppelpoort te Amersfoort, ter gelegenheid van de verjaardag van koningin Emma 2 aug 1896 HGA
Bos Illuminatie in de grote vijver ter gelegenheid van de verjaardag van H.M. Koningin-Regentes en voorstellende de Koppelpoort te Amersfoort ca 1896 maker M A van Aken HGA
Bos Illuminatie De Maasbode 5 aug 1896
Bos Illuminatie De Maasbode 12 aug 1897
Haagse Bos, illuminatie grote vijver, ter gelegenheid van de verjaardag van koningin Emma 2 aug 1897 HGA
Bos Illuminatie Algemeen Handelsblad 1 sept 1897
Bos Illuminatie De Maasbode 1 sept 1899
Haagse Bos, illuminatie grote vijver ter gelegenheid van de verjaardag van koningin Wilhelmina. ‘Javaansch dorp’ 31 aug 1899 HGA
Bos illuminatie Haagsche courant 2 sept 1899

 

1900

Haagse Bos, schaatsen op vijver ca 1900 Haags Gemeentearchief
Haagse Bos, schaatsen op de vijver ca 1900 HGA
Haagse Bos, schaatsen op vijver ca 1900 HGA
Bezuidenhoutseweg, koningin Wilhelmina mss op de schaats. Op de achtergrond paleis Huis ten Bosch ca 1900 HGA
Bezuidenhoutseweg, water langs de weg ter hoogte van Huis ten Bosch ca 1900 HGA
Bos Illuminatie Algemeen Handelsblad 25 juli 1900
Haagse Bos, illuminatie-object in de grote vijver 31 aug 1900 HGA
Haagse Bos, illuminatie-object in de grote vijver 31 aug 1900 HGA
Bos Illuminatie Algemeen Handelsblad 1 sept 1900
IJs Haagsche courant 22 okt 1900
Bos Illuminatie Haagsche courant 30 juli 1901
Haagse Bos, illuminatie t.g.v. de verjaardag van koningin Wilhelmina. Het Kasteel te Schwerin 31 aug 1901 HGA
Bos Illuminatie Algemeen Handelsblad 1 sept 1901
Bos Illuminatie Haagsche courant 25 juli 1902
Haagse Bos Illuminatie van de tweede vijver ter gelegenheid van de verjaardag van koningin Wilhelmina het kasteel Schaumburg 31 aug 1902 HGA
Bos Illuminatie Arnhemsche courant 3 sept 1902
Bos illuminatie Delftsche courant 3 aug 1903
Haagse Bos, illuminatie grote vijver t.g.v. de verjaardag van koningin Wilhelmina. De Amsterdamse poort te Haarlem 31 aug 1903 HGA
Bos Illuminatie Haagsche courant 2 sept 1903
Bos Illuminatie Haagsche courant 11 aug 1904
Haagse Bos, illuminatie grote vijver t.g.v. de verjaardag van koningin Wilhelmina 31 aug 1904 HGA
Haagse Bos Illuminatie vijver t.g.v. de verjaardag van koningin Wilhelmina hoofdgebouw van de wereldtentoonstelling in St. Louis 31 aug 1904 HGA
Bos Illuminatie Haagsche courant 2 sept 1904
Bos Illuminatie De Tijd 6 sept 1904
Haagse Bos, schaatsen op de kleine vijver bij de Sociëteit 31 dec 1904 HGA
Bos Illuminatie Haagsche courant 2 aug 1905
Haagse Bos Illuminatie vijver t.g.v. de verjaardag van koningin Wilhelmina het Muiderslot 31 aug 1905 HGA
Haagse Bos, illuminatie grote vijver t.g.v. de verjaardag van koningin Wilhelmina, het Muiderslot 31 aug 1905 HGA
Bos Illuminatie Haagsche courant 2 sept 1905
Haagse Bos Illuminatie vijver t.g.v. Koninginnedag. Het bekroonde ontwerp van het Vredespaleis 31 aug 1906 HGA
Haagse Bos, illuminatie grote vijver t.g.v. de verjaardag van koningin Wilhelmina Vredespaleis, het bekroonde ontwerp van Cordonnier 31 aug 1906 HGA
Haagse Bo Illuminatie vijver s t.g.v. Koninginnedag. Het bekroonde ontwerp van het Vredespaleis 31 aug 1906 HGA
Bos Illuminatie Algemeen Handelsblad 1 sept 1906
Bos Illuminatie Provinciale Noordbrabantsche 3 sept 1906
Haagse Bos 1907 Weekblad De Prins
Haagse Bos Vijver met illuminatie t.g.v. de verjaardag van koningin Wilhelmina, het kasteel Haarzuilens 31 aug 1907 HGA
Vijver Haagse Bos, illuminatie t.g.v. de verjaardag van koningin Wilhelmina 31 aug 1907 HGA
Bos Illuminatie Provinciale Geldersche 3 sept 1907
Bos Middelburgsche courant 9 sept 1907
Bos Illuminatie Algemeen Handelsblad 1 aug 1908
Illuminatie grote vijver in het Haagse Bos t.g.v. de verjaardag van koningin Wilhelmina. Kasteel Doorwerth 31 aug 1908 HGA
Bos Illuminatie Het nieuws van den dag 2 sept 1908
Haagse Bos, schaatsen rijden op de grote vijver ca 1908 HGA
Haagse Bos, de grote vijver ca 1908 HGA
Haagse Bos, schaatsen op de vijver jan 1909 Foto J F de Gijselaar HGA
Bos Illuminatie Provinciale Noordbrabantsche 2 sept 1909

 

1910

Haagse Bos in de sneeuw, ijspret ca 1910 HGA
Haagse Bos, schaatsen rijden op de grote vijver ca 1910 HGA
Haagse Bos met schaatsers ca 1910 HGA
Haagse Bos, ijs en sneeuw ca 1910 HGA
Haagse Bos, schaatsen ca 1910 HGA
Bos Illuminatie Haagsche courant 2 sept 1910
Bos Illuminatie Het nieuws van den dag 1 sept 1911
Bos, langs de Maliebaan, schade door de storm van 30 september 1911 HGA
Bos, ‘langs het Kerkpad’, schade door de storm van 30 september 1911 HGA
Bos, schade door de storm van 30 september 1911 HGA
Bos na de storm van 30 september 1911 HGA
Bos, schade door de storm van 30 september 1911 Foto J Bockstart HGA
Bos, schade door de storm van 30 september 1911 Foto J Bockstart HGA
Bos Malieveld, verwoesting door de storm van 30 september 1911 HGA
Bos na de storm van 30 september 1911 ca okt 1911 HGA
Bos na de storm van 30 september 1911 HGA
Bos na de storm van 30 september 1911, het Filosofenpad okt 1911 HGA
Bos, verwoesting door de storm ca 30 sept 1911 HGA
Bos na de storm van 30 september 1911 ca okt 1911 HGA
Bos na de storm van 30 september 1911 ca 1 okt 1911 HGA
Bos Koekamplaan, schade door de storm van 30 september 1911, bij het Wachtje ca 30 sept 1911 HGA
Bos Haagsche courant 4 okt 1911
Tramrijtuig 122 (rijdend op lijn 7, ‘Beeklaan-Laan van Meerdervoort-Schenkstraat’) door de storm van 30 september op 1 oktober beschadigd geraakt in het Haagse Bos (Boslaan). Links rijtuig 132 waarvan het lijnnummer niet te zien is. De koperen koplampen zijn ‘s nachts gestolen. HGA
Bezuidenhout Storm Haagsche courant 3 okt 1911
Bos Storm Haagsche courant 4 okt 1911

Uiteindelijk bleek dat er 2468 bomen – meest beuken en eiken – afgebroken of omgewaaid waren.

Bos, het opruimingswerk na de storm van 30 September op 1 October 1911 HGA
Bos Storm Haagsche courant 6 okt 1911
Bos, het opruimingswerk na de storm van 30 September op 1 October 1911 ca 1 okt 1911 HGA
Bos Haagsche courant 4 okt 1911
Bos Storm Haagsche courant 5 okt 1911
Bos Haagsche courant 20 nov 1911
Bos Haagsche courant 30 nov 1911
Bos Haagsche courant 1 dec 1911
Bos Haagsche courant 4 dec 1911
Bos Illuminatie Het nieuws van den dag 31 aug 1912
Bos Illuminatie Tilburgsche courant 28 aug 1913
Haagse Bos Vijver met illuminatie ‘Huis ten Bosch’, ter gelegenheid van de opening van het Vredespaleis 28 aug 1913 HGA
Bos illuminatie Haagsche courant 30 aug 1913
Bos Nieuwsblad van het Noorden 1 sept 1913
Haagse Bos Vijver met illuminatie ‘Huis ten Bosch’, ter gelegenheid van de opening van het Vredespaleis 28 aug 1913 HGA
Bos Illuminatie Het Vaderland 29 okt 1938
IJs tussen de Bezuidenhoutseweg en Huis ten Bosch, met links prinses Juliana. Rechts de villa’s Hélène en Pictura ca 1914 HGA
Bos Tilburgsche courant 23 april 1916

 

1920

Bos Laan van NOI Haagsche courant 24 sept 1921
Bos Storm De Maasbode 7 nov 1921
Bos Haagsche courant 8 nov 1921
Bos Rotterdamsch nieuwsblad 8 feb 1922
bos Haagsche courant 11 feb 1922
Luchtfoto van het Haagse Bos met linksvoor de Bezuidenhoutseweg en rechts van het bos de Benoordenhoutseweg ca 1923 Haags Gemeentearchief
Haagse Bos Boschhek Wassenaar adresboek 1923
Bos Haagsche courant 29 dec 1923
Bos Haagsche courant 29 dec 1923
Haagse Bos 1924 Weekblad De Prins
Bos Haagsche courant 3 jan 1924
IJs Haagsche courant 7 jan 1924
Bos Haagsche courant 27 sept 1924
Bos Haagsche courant 14 mrt 1925
Bos De grondwet 30 nov 1925
Bos Haagsche courant 30 nov 1925
Bos ijs Leeuwarder nieuwsblad 8 dec 1925
Bos Nieuwe Tilburgsche Courant 17 dec 1925
Bos Voorwaarts sociaal-democratisch dagblad 3 aug 1926
Bos De Sumatra post 27 okt 1926
Bos Haagsche courant 16 dec 1927
Bos IJs Haagsche courant 19 dec 1927
Bos Haagsche courant 10 feb 1928
Bos Provinciale Overijsselsche en Zwolsche courant 10 feb 1928
Bos Nieuwsblad van Friesland 14 april 1928
Bos Algemeen Handelsblad 19 nov 1928

 

1930

Bos De Sumatra post 21 jan 1930
Bos Soerabaijasch handelsblad 15 sept 1930
Bos De Indische courant 18 april 1931
Bos Haagsche courant 18 juli 1931
Bos Westfriesch dagblad onze courant 8 feb 1933
Bos Westfriesch dagblad onze courant 1 aug 1933
IJs Provinciale Noordbrabantsche 13 feb 1936
Bos IJs Provinciale Geldersche en Nijmeegsche courant 13 feb 1936
Bos Koningin Wilhelmina maakt met een hofdame een tochtje met het rijtuig door het besneeuwde Haagse Bos 10 mrt 1937
Bos De Maasbode 11 mrt 1937
Bos Haagsche courant 12 april 1937
Bos Arnhemsche courant 12 april 1937
Laan van Nieuw Oost Indië door het bos, gezien vanaf de Bzhweg 3 mrt 1938 Haags Gemeente Archief
Laan van Nieuw Oost Indië door het bos gezien vanaf de Bzhweg 3 mrt 1938 Haags Gemeente Archief
Haagse Bos, Laan van Nieuw Oost-Indië door het bos, verbreding tot 20 meter 1938 Haags Gemeente Archief
Laan van NOI De Maasbode 5 mrt 1938
Haagse Bos, Laan van Nieuw Oost-Indië door het bos, verbreding tot 20 meter 5 mrt 1938 Haags Gemeente Archief
Laan van NOI Haagsche courant 5 mrt 1938
Haagse Bos, afdamming vijver 30 juni 1938 Foto H. G. L. Schimmelpenningh© Haags Gemeentearchief
Laan van NOI Haagsche courant 30-06-1938
Laan van NOI De Maasbode 14-07-1938
Laan van NOI De Maasbode 16 aug 1938
Bos IJs Haagsche courant 21 dec 1938
Bos De Telegraaf 20 dec 1938
Bos De Maasbode 19 juli 1939
Bos De Maasbode 2 sept 1939
Bos De Maasbode 27 okt 1939

 

1940

Haagse Bos, winter 1940 Foto J J H Schetters HGA
Haagse Bos, schaatsen op een vijver 1940 Foto H A W Douwes HGA
IJs Bos Algemeen Handelsblad 5 jan 1940
Bos Oprechte Haarlemsche courant 19 jan 1940
Bos Haagsche courant 25 jan 1940
Bos Het Vaderland 31 mrt 1940
Bos Haagsche courant 1 april 1940

17 augustus 1940 – Politierapport – bominslag in eiland grote vijver

 

Bos Haarlem’s dagblad 12 okt 1940
Bos Tent Het Vaderland 25 dec 1940
Bos IJs Haagsche courant 6 jan 1941
Bos IJs Panorama geïllustreerd weekblad in koperdiepdruk 9 jan 1941
Bos IJs Westfriesch dagblad onze courant 22 jan 1940
Bos Nieuwe Apeldoornsche courant 21 feb 1941
Bos Algemeen Handelsblad 11 mrt 1941
Bos Algemeen Handelsblad 5 april 1941

Filmbeelden concert in muziektent   Propagandafilm NSB

Bos Tent Het Vaderland 18 aug 1941
Bos IJs De Telegraaf 22 jan 1942
Bos IJs Leidsch dagblad 23 jan 1942

En ook de filmstudios en archief van de filmfabriek Profilti in een pand schuin achter het ministerie op de Bezuidenhoutseweg

Boslaan 3 Profilti Haagsche courant 10 aug 1937
Boslaan 3 Filmstudio Advert Telefoongids 1939
Haagse Bos Profilti  okt 1944   Foto E van Wijk  Haags Gemeentearchief
Haagse Bos Profilti 194.. Haags Gemeentearchief
Haagse Bos Profilti 194.. Haags Gemeentearchief
Haagse Bos Profilti Haags Gemeentearchief

1 januari 1945 – Politierapport –  Bominslag Haagsche Bosch

20 februari 1945 – Politierapport –  bominslagen in Haagsche Bosch (in Sperrgebiet)

21 februari 1945 – bombardement Haagsche Bosch (in Sperrgebiet)

22 februari 1945 – Politierapport – bominslag Leidschestraatweg

28 februari 1945 – bombardement Haagsche Bosch

28 februari 1945 – Politierapport – bominslag Leidschestraatweg

26 februari 1945 – Bominslag Boslaan no 3 en 5  waarbij filmgebouw Profilti beschadigd raakt.

Haagse Bos Profilti 1945 Haags Gemeentearchief
Boslaan 3 Profilti Persmededeelingen van Bureau Houtman 28 feb 1945
Boslaan 3 Profiltie Mededeelingen 9mrt 1945

 

Tweede Wereldoorlog

Er waren meer bedreigingen voor het Haagse Bos, maar de laatste was de Tweede Wereldoorlog. In die tijd werden van de Koekamp tot aan het Huis ten Bosch bomen gekapt.

Op 3 maart 1945 zouden in het bos aanwezige lanceerinstallaties van Duitse raketten gelanceerd worden, maar door een fout van een Britse inlichtingenofficier wierpen de meeste Britse bommenwerpers hun bommen die dag af op het Bezuidenhout.

Haagse Bos nabij de Laan van Nieuw Oost Indië; bunker deel uitmakend van de verdedigingswerken uit WO II Foto DSO sept 1945 Haags Gemeentearchief
Haagse Bos nabij de Laan van Nieuw Oost Indië; bunkers deel uitmakend van de verdedigingswerken uit WO II 1945 Foto DSO Haags Gemeentearchief
Haagse Bos gezien vanaf de Laan van Nieuw Oost Indië, oorlogsschade na WO II; op de achtergrond Huis ten Bosch okt 1945 Foto DSO Haags Gemeentearchief
Haagse Bos bij de Boslaan; tankgracht deel uitmakend van de verdedigingswerken uit WO II juli 1945 Foto DSO Haags Gemeentearchief
Haagse Bos. Jonge aanplant en herstel van de oorlogsschade (tankgracht) na WO II. ca juli 1945 Foto Fotopersburo vd Heuvel Haags Gemeentearchief
Bos Algemeen Handelsblad 16 sept 1947
Bos Trouw 7 dec 1948
Haagse Bos Herplant 1948
Bos Algemeen Handelsblad 24 feb 1949

 

1950

Haagse Bos, schaatsen op een van de vijvers ca 1953 Foto Stokvis HGA
Haagse Bos Leidsestraatweg het Minangkabousehuis Chateau Bleu van toneelspeler van Dalfsen 28 mei 1956 Foto W J van der Pool Haags Gemeentearchief
Leidsestraatweg Voormalig Minangkabause huis Chateau Bleu in aanbouw de residence 1968 Foto Stokvis Haags Gemeentearchief
Utrechtsebaan Trouw 30-08-1977
Haagse Bos.Onderaan de Laan van Nieuw Oost Indie. Links de Bezuidenhoutseweg. Rechts de Benoordenhoutseweg. 8 nov 1982 Foto Delta-Phot Haags Gemeentearchief
Haagse Bos. In het midden de grote vijver. Links daarvan van de Bezuidenhoutseweg. Rechts de Benoordenhoutseweg. Bovenaan de Laan van Nieuw Oost Indie. 8 nov 1982 Foto Delta-Phot Haags Gemeentearchief
Haagse Bos. In het midden het Paleis Huis ten Bosch. Links de Bezuidenhoutseweg. Rechts de Benoordenhoutseweg 8 nov 1982 Foto Delta-Phot Haags Gemeentearchief
Haagsche Bos Bezuidenhoutseweg 21 jan 1981 Foto E Renson 310-15
Haagse Bos Zwerver in Bos Foto E Renson dec 1992
Haagse Bos 1993 Foto E Renson
Haagse Bos januari 1993 Foto E Renson
Haagse Bos Foto E Renson 1993
Haagse Bos jan 1993 Foto E Renson
Haagse Bos informatiebord Foto E Renson 1993
Haagse Bos Foto E Renson
Haagse Bos Leidsche Straatweg 1994 op achtergrond Château Bleu Foto E Renson
Haagse Bos Terras Hertenkamp
Haagse Bos achterkant Zandvliet 1995 Foto E Renson
Haagse Bos Foto E Renson 1998

Gegevens 1 op 1 overgenomen van en aangevuld :

www.anemaa.home.xs4all.nl/ges/geschiedenis_den_haag.htm

Meer foto’s op Haagse Beeldbank

Een <a href="http://bezuidenhout.nl">Bezuidenhout</a> site

error: Inhoud is tegen kopiëren beschermd !!

Naar boven ⬆