Tagarchief: bombardement

Groot onderzoek naar oorlogsjaren in Den Haag

Bron: Algemeen Dagblad
Auteur: Hans Hemmes

De gemeente Den Haag doet een groot, alomvattend onderzoek naar de gevolgen van de luchtoorlog in de Tweede Wereldoorlog. Den Haag was een frontstad tijdens de Duitse bezetting. Het onderzoek duurt twee jaar en zal uitmonden in een boek en tentoonstelling.
De onderzoekers brengen alles nauwgezet in kaart, te beginnen bij de slag om de residentie op 10 mei 1940 en het onderzoek loopt door tot aan de bevrijding.

Ongelukken
Den Haag was een van de zwaarst getroffen steden. Het bekendste is het drama in het Bezuidenhout. Bij het vergissingsbombardement van geallieerden op 3 maart 1945 vielen zeker 500 doden en tienduizenden mensen raakten dakloos. Het drama wordt morgen vanaf 10.00 uur herdacht met een dienst in de Christus Triumfatorkerk, een kranslegging bij het monument aan de Juliana van Stolberglaan en een concert in het Koninklijk Conservatorium.
Voor dit bombardement hadden de V2’s al dood en verderf gezaaid. Ruim zestig Hagenaars kwamen om door ongelukken met het vergeldingswapen waarmee de Duitsers Londen wilden treffen. Maar veel lanceringen gingen mis en de raketten met een springlading van duizend kilo boorden zich in Haagse wijken. De sporen van de verwoestingen zijn nog steeds te zien in de Riouwstraat, Indigostraat en de Willem de Zwijgerlaan.

Ongeschreven
Het onderzoek wil alle gevolgen van de luchtoorlog boven Den Haag in beeld brengen. Het gaat dan niet alleen om verdwenen gebouwen, maar ook om de luchtverdediging. Hoe hebben de overheid, burgers en bedrijven dat geregeld tijdens die bange oorlogsjaren? Er is al veel onderzocht en gepubliceerd, maar volgens een woordvoerder van de gemeente zijn er nog steeds ‘stukjes ongeschreven geschiedenis’, nog vele nauwelijks bekende sporen, zoals schuilplaatsen en -kelders die nog steeeds blijken te bestaan.
De onderzoekers hopen op tips over nog onbekende verwoesting, luchtafweer of schuilplaatsen. Die zijn welkom op monumentenzorg@denhaag.nl.

Noteer alvast in uw agenda: 5 maart, herdenking bombardement Bezuidenhout

Oude foto’s van het Bezuidenhout laten een straatbeeld zien waar nu slechts een kleine erfenis van over is. Maar het bombardement van 3 maart 1945 veranderde niet alleen het uiterlijk van de wijk drastisch. Ook de plattegrond is veranderd omdat vele straatnamen en pleinen sindsdien zijn verdwenen.

Via de Gispenwinkel de Prins Clauslaan oversteken naar de Theresiastraat. Het is een herkenbare route voor iedereen die weleens vanuit het Centraal Station het Bezuidenhout inwandelt.

1945_bzh_wijk_stratenpatroon

Wie een plattegrond en foto’s van voor 3 maart 1945 erbij pakt, ziet echter een heel andere route. De Prins Clauslaan is aangelegd op de plek waar de Eerste van den Boschstraat lag. Deze straat, ook wel de ‘Eerste’ genoemd, was een van de grootste straten van de wijk en liep net als de Laan van Nieuw-Oost Indië helemaal door tot aan de Schenkkade.

Een ander voorbeeld is de Theresiastraat die vroeger pas begon ter hoogte van Bij Mauce. Wat voor ons nu het eerste deel van de straat is, heette vroeger de Derde van den Boschstraat. We zouden zo nog wel even door kunnen gaan, met heimwee terugdenkend aan een tijd die de meeste Bezuidenhouters niet meer bewust hebben meegemaakt.

1905_boschstraat-1e_anglicaansekerk

Herdenking
Het verhaal van het bombardement wordt jaarlijks rond 3 maart herdacht. Daarnaast is het verhaal verbeeld in een historische wandelroute langs 13 informatieborden die door Stichting 3 maart ’45 en wijkbewoners is gerealiseerd. De historische wandeling is het gehele jaar door te wandelen. Meer informatie vindt u op www.bb45.nl.

Herdenking bombardement op 5 maart
Op zondag 5 maart 2017 vindt de jaarlijkse herdenking van het bombardement op het Bezuidenhout plaats. Stichting 3 maart ’45 nodigt u uit hierbij aanwezig te zijn en gezamenlijk stil te staan bij deze zwarte dag in de geschiedenis van Den Haag. Het programma bestaat uit drie onderdelen:
– 10.00 uur: herdenkingsdienst (Christus Triumfatorkerk)
– 12.00 uur: kranslegging voor de slachtoffers (Juliana van Stolbergmonument)
– 13.00 uur: herdenkingsconcert (Koninklijk Conservatorium)

Lees hier meer over het bombardement.

Bunkerdag 2016: Save the date

Wist je dat bijna iedere bunker langs de Nederlandse kust een verhaal vertegenwoordigt over de Atlantikwal tijdens de Tweede Wereldoorlog? Normaal zijn deze fascinerende betonnen kolossen gesloten voor het publiek, maar op zondag 5 juni 2016 van 11.00 tot 17.00 uur zijn bunkers van de Zuid-Hollandse eilanden tot Den Helder voor één dag open!

Het is alweer de derde editie van de Bunkerdag. Maar ook deze keer is er genoeg reden om te komen. Er zullen namelijk deels weer andere bunkers open gaan dan vorige jaren. We houden nog even geheim welke bijzondere locaties dit jaar hun deuren openen, maar houd vooral de Facebookpagina en de nieuwsbrief in de gaten voor het laatste nieuws.

De Stichting 3 maart ’45 gaat tijdens de Bunkerdag een BB45-wandeling organiseren langs de bunkers in het Haagse Bos, tijdstip is 11.00 en 12.00 uur.

Den Haag herdenkt vergissingsbombardement Bezuidenhout

Bron: Omroep West
Foto’s: Koen de Lange

DEN HAAG – Den Haag heeft zondag een dodelijke fout uit de Tweede Wereldoorlog herdacht. De Britse luchtmacht bombardeerde op 3 maart 1945 per ongeluk de wijk Bezuidenhout. Daardoor kwamen meer dan vijfhonderd mensen om het leven.

De herdenking was in de Christus Triumfatorkerk in de wijk. Daarna werd door vele honderden mensen bloemen gelegd bij het monument voor Juliana van Stolberg dat de bommenregen overleefde. De herdenking werd afgesloten met een concert in het Koninklijk Conservatorium.

Herdeninking bombardement 1 2016 Koen de Lange

LEES OOK: Hagenaar Hans Schrijvers: ‘Ik stond in de keuken en ineens zag ik de vliegtuigen voor mijn neus’

De Britten moesten eigenlijk de gevaarlijke Duitse V2-raketten in het Haagse Bos aanvallen. Het bos ligt naast Bezuidenhout. Bij de voorbereiding werden die doelen echter verkeerd aangegeven op de kaarten voor de piloten. Bovendien konden de vliegeniers door de wolken de wijk niet goed zien.

LEES OOK: Terugblik op bombardement Bezuidenhout: ‘Mijn zusjes gilden heel hard’

Het vergissingsbombardement is een van de dodelijkste luchtaanvallen in Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. Alleen in Rotterdam (1940) en Nijmegen (1944) kwamen meer mensen om.

De Duitsers trokken zich overigens niets aan van het bombardement. De nacht daarop lanceerden ze opnieuw V2-raketten vanuit het Haagse Bos. Eén ervan stortte neer in Bezuidenhout. Acht brandweerlieden die de bombardementsbrand nog aan het blussen waren, kwamen om.

Herdeninking bombardement 2 2016 Koen de Lange

Stichting 3 maart ’45 ontvangt een Gulden Klinker

Op de foto hierboven: Wethouder Boudewijn Revis overhandigt de Gulden Klinker nominatie aan Lia van den Broek (voorzitter) en Pepijn van der Vliet (penningmeester) van Stichting 3 maart ’45 (foto: Jurriaan Brobbel)

Stichting 3 maart ’45 krijgt een Gulden Klinker voor de historische wandelroute door de wijk Bezuidenhout. De Gulden Klinker is een aanmoedigingsprijs voor initiatieven van Hagenaars voor een schone, leefbare en gezellige buurt. Op 14 december heeft wethouder Boudewijn Revis de nominaties van de Gulden Klinker 2016 overhandigd aan negentien groepen in Den Haag, waaronder ook een voor de Stichting.

Historische wandeling Bezuidenhout
De Stichting 3 maart ’45 krijgt de Gulden Klinker voor haar initiatief om het historisch verhaal van het bombardement van de wijk Bezuidenhout op 3 maart 1945 zichtbaar in de wijk te maken met een wandelroute langs 13 fotoborden. De borden en de bijbehorende website BB45.nl geven een beeld van hoe de wijk door deze tragische gebeurtenis aan het eind van de Tweede Wereldoorlog is veranderd en vertellen de verhalen van wat mensen hebben meegemaakt in die tijd. Lia van den Broek, voorzitter van de stichting: “Niet alleen het straatbeeld is veranderd, het bombardement heeft ook een enorme impact gehad op het leven van de wijkbewoners. Meer dan 500 mensen overleefden het niet en vele duizenden raakten hun huis en spullen kwijt. Nog steeds wonen er in Bezuidenhout nabestaanden van deze slachtoffers en ooggetuigen, waarbij het bombardement van 3 maart 1945 een belangrijk onderdeel uitmaakt van hun levensverhaal.”

Gulden Klinker feestelijk ingestraat op de Bezuidenhoutseweg
Naast een waardebon voor werkzaamheden om de wandelroute in stand te houden wordt op donderdag 11 februari 2016 op de Bezuidenhoutseweg een Gulden Klinker ingestraat, zodat zichtbaar is dat er gewerkt wordt aan een prettige buurt. Voor dit project werkt de Stichting samen met het Christelijk Lyceum Zandvliet, die reeds 90 jaar is gevestigd aan de Bezuidenhoutseweg 40. De Gulden Klinker wordt bij het wandelbord (nummer 1) ingelegd, tegenover de school. Wethouder Boudewijn Revis: “Dat bewoners zich op deze manier inzetten om de geschiedenis van de wijk te vertellen voor de stad waardeer ik enorm. Het historische verhaal van Bezuidenhout maakt de Tweede Wereldoorlog levendig, tastbaar en toegankelijk voor zowel scholieren, bewoners als alle andere bezoekers van de stad Den Haag.” Om 16.00 uur vindt de inklinkering plaats, waarna het beheercontract voor de borden wordt ondertekend. Het feest wordt afgesloten met een tentoonstelling en een receptie in het Christelijk Lyceum Zandvliet. U bent hierbij van harte uitgenodigd.

Stadswandeling voor jong en oud
De historische wandeling door Bezuidenhout is uiteraard het gehele jaar te wandelen, geheel of gedeeltelijk en in willekeurige volgorde. Speciaal voor kinderen is er een kidstour met vraag en antwoord via de website www.BB45.nl. Op deze website zijn ook meer achtergrondverhalen en beeldmateriaal te vinden over bijzondere locaties in de wijk Bezuidenhout.

Oorlog in mijn Buurt – educatief project Den Haag januari t/m mei 2016

De stichting Oorlog in mijn Buurt organiseert educatieve projecten voor basisscholen, waarin leerlingen uit de hoogste klassen de kans krijgen ouderen te interviewen die tijdens de oorlog in de wijk woonden waar de leerlingen nu opgroeien.

De kinderen bezoeken in drietallen (oud-)bewoners van hun wijk. Ze worden hierbij begeleid door de stichting Oorlog in mijn Buurt. Voorafgaand aan de interviews worden verschillende gastlessen gegeven in de klas, over de lokale oorlogsgeschiedenis en over hoe zij moeten interviewen. Ondertussen werken de leerlingen in speciale werkboekjes aan hun eigen historisch onderzoek. Dit maakt van de leerlingen ‘echte’ historici en journalisten en bereidt hen voor op de interviews met ooggetuigen van oorlog in hun buurt.

Door verhalen uit de eerste hand te horen, wordt het historisch besef over hun eigen buurt versterkt. De leerlingen voelen zich daardoor verantwoordelijk deze verhalen zo goed mogelijk over te dragen aan anderen. Zij worden hiermee ‘Erfgoeddragers’.

Oorlog in mijn Buurt wordt al een aantal jaren in Amsterdam uitgevoerd en heeft tot veel bijzondere ervaringen geleid. Meer informatie hierover is te vinden op www.oorloginmijnbuurt.nl
In de eerste helft van 2016 zal het project worden uitgevoerd in drie Haagse wijken: de Vogelwijk, het Bezuidenhout & Mariahoeve en het Centrum. Thema’s die in deze wijken centraal staan zijn de Jodenvervolging, de Atlantikwall en het bombardement van 3 maart 1945.

De stichting Oorlog in mijn Buurt is op zoek naar (oud-)bewoners van deze wijken, of uit omliggende wijken, die mee willen werken met het project en ervoor openstaan te worden geïnterviewd door leergierige jonge leerlingen uit de wijk.

Het project leidt tot buurtcohesie en verbindt verschillende generaties met elkaar. Het zal voor veel buurtbewoners interessant om over dit project te lezen.

Voor meer informatie kunt u terecht bij de zakelijk leider van Oorlog in mijn Buurt- Den Haag, Inge Brouwer (inge@oorloginmijnbuurt.nl 06-222.69.555)

Paul van Vliet had als oorlogskind in Bezuidenhout geen makkelijke jeugd

Door Jorinda Teeuwen (Den Haag FM)
Den Haag FM en Den Haag TV staan deze week in het teken van Den Haag Voor Unicef. De kinderrechtenorganisatie zet zich samen met alle Hagenaars een jaar lang in om kindhuwelijken in Indonesië tegen te gaan. Want ieder kind heeft het recht om kind te zijn!

Paul van Vliet Foto: Roy BeuskerAmbassadeur Paul van Vliet had zelf geen makkelijke jeugd. “Ik ben een oorlogskind. Toen ik vier was brak de oorlog uit. Dat heeft me wel getekend”, vertelt Paul van Vliet in het Haags TV Journaal. “Ik heb gezien hoe joden werden weggevoerd, hoe kinderen uit mijn klas verdwenen.” Van Vliet woonde in Bezuidenhout tijdens de oorlog. “We zijn weggebombardeerd. Na de oorlog hadden we niets meer.” De Haagse cabaretier heeft wel veel aan zijn achtergrond als oorlogskind, in zijn werk voor Unicef. “Ik kan me heel goed voorstellen wat de kinderen in oorlogsgebieden voelen. Ik heb het ook wel meegemaakt in bijvoorbeeld Eritrea, dan kom je eigenlijk weer in je eigen jeugd terecht.”

[youtube http://www.youtube.com/watch?v=BRuh616hcHk?rel=0&w=500&h=281]

Maandblad KIJK besteedt aandacht aan het bombardement op Bezuidenhout

De keerzijde van de bevrijding

Zeventig jaar geleden kwam in Europa een einde aan de Tweede Wereldoorlog. Hoe blij iedereen ook was dat Hitlers legers waren verslagen, voor de gewone burgers had de bevrijding veel schaduwkanten. Want de geallieerden gebruikten nietsontziend geweld om de overwinning te behalen. En daarbij dachten ze in de eerste plaats aan hun eigen belangen.

Nederland heeft in 1945 nog een zesdaagse werkweek. Daarom zijn er ook in Den Haag op zaterdag 3 maart al vroeg veel mensen op straat. Rond negen uur ’s ochtends klinkt het aanzwellende geronk van vliegtuigmotoren. In twee aanvalsgolven verschijnen de toestellen boven de stad. Ze lossen hun bommen, waarvan de meeste de woonwijk het Bezuidenhout treffen.

Uitspraken van ooggetuigen laten weinig aan de verbeelding over. Buurtbewoners voelen hun huis “als een schip” heen en weer slingeren. “We hoorden veel explosies. Op straat ontstonden kraters. Gevels ploften neer. Huizen stortten in”, herinnert een ander zich. Daarna, als de bommen zijn ingeslagen: “De huizen aan de overkant zag je niet. Het was helemaal grijs. Je hoorde gegil en door de grijze wolk zag je mensen hollen.” Menigeen slaat op de vlucht: “We zijn met de stroom mensen meegelopen. Nu eens zag je een dode kat liggen en dan weer een arm.”

De luchtaanval duurt nauwelijks twintig minuten. Er wordt zo’n 67.000 kilo bommen op het Bezuidenhout gegooid. Resultaat: ruim vijfhonderd doden, nog veel meer gewonden en duizenden daklozen.

Twee maanden later stort ook in Nederland de naziterreur ineen. Daar mogen we nog steeds dankbaar voor zijn, maar het ging wel gepaard met enorm veel tragische gebeurtenissen. Zoals dat bombardement op het Bezuidenhout, uitgevoerd door Britse vliegtuigen die eigenlijk Duitse V2-raketten in het nabijgelegen Haagse Bos moesten vernietigen. En niet alleen hier gebeurden dergelijke dingen. Want de burgerbevolking in de te bevrijden gebieden van Europa werd door de geallieerde oorlogsmachine regelmatig net zo hard getroffen als Adolf Hitlers Wehrmacht.

Wat dat betreft was het een bevrijding met de botte bijl. Dus dringen zich enkele vragen op. Zoals: kon dat écht niet anders? Maar ook: hoe valt dit letterlijk nietsontziende geweld te rijmen met de ‘morele strijd’ tegen het kwaad die de geallieerden voerden?

Dit is een fragment van een artikel te vinden in KIJK 5/2015. Dit nummer ligt in de winkel van 23 april tot en met 20 mei.