Staatsbosbeheer zet deur Haagse Bos op een kier

Het Haagse Bos heeft een nieuwe boswachter – ‘aangenaam, Jenny van Leeuwen is de naam’ – en die kan haar geluk niet op over ‘het mooiste stadsbos van Nederland’. “Het is een fantastische plek om te werken. Dit bos staat bol van de historie, staat bol van de verhalen. Hoe kan het ook anders? Den Haag dankt zijn bestaan aan het Haagse Bos. Daar willen we meer mee doen”.
Door Marc Konijn
Het is guur buiten. IJskoud. De rits van de groene jas gaat helemaal dicht, tot aan de kraag. De handen verdwijnen diep in de zak. Het is zeven graden boven nul, maar de harde wind en de lichte regen maken het onaangenaam koud. Jenny van Leeuwen (34) geeft geen krimp. “Ik ben wel wat gewend hoor. Het is ook het liefste wat ik doe: hup, naar buiten, de natuur in. Met de laarzen in de klei, en de haren in de wind. Het is iedere dag weer anders. Je weet nooit wat je tegenkomt”.
De schoenen zijn zwaar, de tred is soepel. Het gaat over de Utrechtsebaan – bij het hoge kantoor van VNO-NCW – om daar direct de luwte van het Haagse Bos in te duiken. Het geluid van het autoverkeer verdwijnt langzaam naar de achtergrond.
“Ik heb altijd al geroepen dat ik boswachter zou worden. Als kind wist ik het al. Ik groeide op in Delfgauw, op de boerderij, aan de rand van het Bieslandse Bos. Altijd was ik buiten te vinden, altijd trok ik erop uit, met honden, met paarden. Ik was een druk type. In de natuur vond ik wat rust”.

                   ‘In het Haagse Bos komt alles samen: de stad en de natuur, de rijke historie en het heden’

Op de houten brug boven een brede vaart houdt de jonge boswachter stil. “De Tweede Wereldoorlog heeft het Haagse Bos hard geraakt. Zeventig procent van het bos werd gekapt. De meeste bomen die je nu ziet staan, dat is nieuwe aanplant van na de oorlog. Het water hier is nog de oude tankgracht die de Duitsers hebben gegraven. Dat is nu een brede vaart die dwars door het bos loopt, met heel helder water. In die tankgracht vist nu een ijsvogeltje. Een heel zeldzaam en bijzonder vogeltje dat vis eet. Ik hoop maar dat hij de vrieskou van de afgelopen weken heeft overleefd”.
De wandeling voert verder, in de richting van de Benoordenhoutseweg. En ook het verhaal stopt niet.
Achter iedere boomgroep is wel geschiedenis te vinden, betoogt Van Leeuwen. Ze stapt kordaat het pad af, een klein heuveltje op. “Kijk, dit is nou de Oudemannenberg. Een historische plek in Den Haag. Niet pijnloos ook. Hier werden in het verleden duels uitgevochten. De beroemdste die dat gedaan heeft, is Casanova. Maar hier werden vooral ook de mensen terechtgesteld die de doodstraf hadden gekregen. Er zal hier heel wat bloed gevloeid zijn. Ze noemden het toen niet voor niets de bloedheuvel”.
Een paar honderd meter verderop begint het bospad alweer te kronkelen, lichtjes te stijgen en te dalen. Hier krijgen de stammen van de beuken soms een majesteitelijke omvang. “We lopen hier op het Filosofenpad. In het verleden kwamen filosofen hier op deze mooie plek een wandeling maken om hun gedachten te laten gaan. Daar kan je je wel iets bij voorstellen. Nog steeds trouwens.
Hier staan bomen van wel driehonderd jaar oud. Prachtig is dat. Dat die boom daar met die enorme stam en die geweldige takken daar al zo lang staat, roerloos. Dat is toch fantastisch?”
De rijke historie verschaft het bos een status aparte. Het Haagse Bos, zo doceert de boswachter, ligt voor een groot deel op een oude strandwal. “Ooit lag hier een uitgestrekt en wild oerbos, helemaal tot aan Alkmaar. In dit droge bos kwam veel wild voor. Het was mede om deze reden dat Floris de Vierde hier in de dertiende eeuw zijn jachtslot bouwde. Dat slot groeide uit tot het Binnenhof. Je kan dus eigenlijk wel zeggen dat Den Haag en het Haagse Bos onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn”.
Jenny van Leeuwen trok haar groene jas vijf jaar geleden voor het eerst aan. Zij werd toen boswachter voor onder meer het Bieslandse Bos, De Balij en stukken van het Groene Hart. Staatsbosbeheer heeft de portefeuilles onlangs opnieuw verdeeld.
Van Leeuwen heeft nu het beheer gekregen over vele hectares natuurgebied in de polders achter Wassenaar en in en rond het Groene Hart. Prachtige natuur, met veel weidevogels.
Parel
Voor Van Leeuwen ligt de prioriteit in haar werk nu bij het Haagse Bos. “Het is zonder twijfel een parel in dit deel van het land. In het Haagse Bos komt alles samen: de stad en de natuur, de rijke historie en het heden. Het bos heeft in alle opzichten een enorme aantrekkingskracht. Er komen ieder jaar ruim twee miljoen bezoekers. Dat is uniek. Wanneer je het bos in loopt kom je altijd mensen tegen. Dat zegt genoeg”. 
De wandeling gaat verder. De boswachter steekt de Laan van Nieuw Oost-Indië over, de weg die het bos jammerlijk in tweeën splijt. Op de middenberm zijn enkele jaren geleden grote bomen geplant, speciaal voor de eekhoorns. “Dan kunnen de eekhoorns straks makkelijk oversteken, via de kruinen van de bomen.
Dat zorgt voor vers bloed in het bos”. Het gaat sowieso goed met de eekhoorn. Afgelopen jaar zijn veertig nesten geteld. “Een eekhoorn gebruikt meerdere nesten, om te slapen en om te schuilen. Het gaat goed met de eekhoorn. Als je een beetje oplet, kan je er altijd wel eentje zien. Succes verzekerd”.
Het dierenleven in het bos beperkt zich niet tot de eekhoorn. De vos scharrelt er rond, de geluksvogel kan een hermelijn tegenkomen, en ook de ree loopt steeds vaker via de duinen het stadsbos in. De specht vliegt rond, de buizerd jaagt op muizen, de ijsvogel broedt en bosuilfamilies bewaken twee territoria in het bos. “Een ontmoeting met een dier maakt een wandeling in het bos altijd bijzonder. In het najaar kan je de herten van de koekamp horen burlen. Mensen worden blij van de kleinste dingen. Laatst zagen we op een excursie een bosmuis zich wassen, in het zonnetje op een tak. Dan staan daar twintig volwassen mensen, helemaal opgewonden naar zo’n klein diertje te kijken”.
Extra aandacht is er dit jaar voor de mysterieuze boommarter. In het bos zijn sporen gevonden van dit roofdiertje dat in de bomen leeft. Het zeldzame dier is nog niet waargenomen, dus de beheerders van het bos zijn extra gespitst op de boommarter.
Het bos herbergt meer geheimen. Een steile heuvel is geen oude eeuwenoude zandrug, maar blijkt een bunker te bevatten. Een verroest paaltje langs de klinkers van de Leidsestraatweg is een rijksmonument: het is een oude gietijzeren kilometerpaal – vrijwel nergens meer in Nederland te vinden.
De vijvers zijn ooit gegraven om elders het bos wat op te hogen – opdat de freules geen natte voeten kregen tijdens hun ritjes in het bos. Boswachter Jenny vertelt het allemaal op de excursies die ze geeft. “Mensen zeggen daarna vaak: ‘Een wandeling door het Haagse Bos is nooit meer hetzelfde; het heeft een extra dimensie gekregen.’ Dan ben ik in mijn opzet geslaagd”.
Huttenbos
Het rondje Haagse Bos zit er bijna op. De route voert via het huttenbos voor de kinderen naar Huis ten Bosch, en langs de vijvers. Even verderop ligt een boom bijna horizontaal, met een verse kluit aarde die als een muur overeind staat. Het is het enige ‘slachtoffer’ van de ijskoude storm die vorige week de kust geselde. In 1911 was dat wel anders, vertelt Van Leeuwen, toen een zeer zware storm een groot deel van het bos plat legde. Bij de Walter Boerweide – vlak achter de Bezuidenhoutseweg – houdt de boswachter halt.
“Deze weide is vernoemd naar de directeur van de Militaire Kapel die in de vorige eeuw de muziek naar het Haagse Bos heeft gebracht. Op de weide werden concerten gegeven voor Sociëteit de Witte. Hier stond een muziektent en kwam chique Den Haag om te luisteren naar mooie muziek. Tot vorig jaar zijn er nog wel klassieke concerten gegeven. Maar daar is helaas een einde aan gekomen. Wij zeggen nu: die adellijke sfeer willen we weer terug.

De weide is een prachtig decor voor een uitvoering van een orkest, een toneel- of dansgroep. Dat zie ik al helemaal voor me. Dat geeft toch ook een meerwaarde aan de hele stad?” De natuurorganisatie staat open voor culturele activiteiten in het bos. Nu misschien nog wel meer dan ooit, gezien de recente koerswijziging die Staatsbosbeheer heeft ingezet. Het is niet alleen meer het ‘beschermen’ en ‘beleven’ van de natuur, maar ook het ‘benutten’ ervan. De subsidies van het Rijk drogen steeds meer op, en dus zoekt de natuurorganisatie naar andere bronnen van inkomsten.

En daar is niets mis mee, vindt Van Leeuwen. “Dat past ook bij deze tijd. Die rol willen we ook hier in het Haagse bos gaan spelen. We proberen met mooie activiteiten geld in het laatje te krijgen om onze maatschappelijke activiteiten te financieren”. 
De boswachter hoopt op mooie initiatieven uit de cultuurwereld. “Met het Malieveld hebben we al een buitenpodium voor de stad. Maar het Haagse Bos heeft ook die potentie voor de wereld van de kunst en de cultuur. Ik hoop dat er vanuit de stad goede ideeen komen om iets in het bos te gaan doen”.
Excursies
Een andere manier om extra inkomsten te krijgen is het aanbieden van excursies in het Haagse Bos. Een wandeling met de boswachter, een reis door de tijd, paddestoelen, vleermuizen, het aanbod is divers. Van Leeuwen: “Als mensen zelf een thema aangeven, dan kan dat ook. Voor een verjaardag, een jubileum, of een uitje voor het werk, mensen kunnen ons voor een bescheiden bedrag al inhuren”. Mensen hoeven zelfs niet naar het bos te komen. De boswachter is ook bereid om ‘op locatie’ presentaties te komen geven, al gaat ze het liefst met een groep mensen naar buiten. 

                   ‘Het gaat goed met de eekhoorn. Als je een beetje oplet, kan je er altijd wel eentje zien’

Staatsbosbeheer heeft ook voor particulier initiatief de deur in het bos open gezet. De Haagse ‘houtkunstenaar’ Paul Timmer heeft een plannetje bedacht om met gerooide bomen uit de stad een Haagse koffietent te maken. Timmer wil ‘ergens in het bos’ een fraai koffiehuisje neerzetten, een ondernemer zou dat vervolgens moeten exploiteren. Jenny van Leeuwen: “Het lijkt ons heel goed om iets van horeca in het bos te hebben.
Ik ben ervan overtuigd dat daar ook zeker een markt voor is. Het plan van Paul Timmer past bovendien helemaal in de sfeer van het bos.We hebben inderdaad contact met Paul Timmer. Wie weet waar we samen op uit kunnen komen”.
Het rondje Haagse Bos zit erop. Het geruis van de auto’s op de Utrechtsebaan zwelt weer aan, de kantoorkolos van VNO-NCW doemt op. En ook daar heeft de boswachter een anekdote over. “We krijgen ieder jaar bezoek van een oehoe. Die blijft dan een paar dagen hier in de buurt, soms wel twee weken. Het is de grootste uil van Europa. De oehoe zit dan vaak bovenop het dak van dat kantoor, boven die hele drukke Utrechtsebaan. Zo’n indrukwekkende vogel, midden in de drukke stad. Dat is toch bizar?”

Een gedachte over “Staatsbosbeheer zet deur Haagse Bos op een kier”

  1. Hier volgt een gecorrigeerde versie van een eerder ingestuurd.

    De veiligheid in het Haagse Bos laat echter te wensen over. Niet alleen is er het voortdurende conflict tussen hondenbezitters en fietsers die zich boven de wet achten en fietsen waar het hun maar uit komt, ook joggers kunnen zich ernstig misdragen.

    Op donderdag 14 maart jl. werd ik omstreeks 15:45 uur op het Noorderpad in het Haagse Bos bewusteloos geslagen door een boze jogger die meende dat honden aan de lijn moesten. Mijn verzoek het wat rustiger aan de doen werd gehonoreerd met een vuistslag tegen de linkerslaap, waarop ik een minuut of wat het bewustzijn verloor. De politie was snel ter plaatse en zette de achtervolging in. Helaas werd de jogger niet gevonden. Ik kwam er zonder kleerscheuren vanaf, maar het voorval had makkelijk een ernstiger, wellicht dodelijk verloop kunnen hebben. Er is aangifte gedaan bij de politie, er is melding gemaakt bij Staatsbosbeheer, ik heb het verhaal hier en daar verteld. De politie reageerde steeds uiterst correct en was bijzonder betrokken. Staatsbosbeheer reageerde lauw, deed vage toezeggingen en leek vooral bezorgd om de wijze waarop boswachter Jenny geciteerd was in de media toen zij aldaar verkondigde dat het bos “volkomen veilig” was; het woord “volkomen” had zij niet in de mond genomen. Hondenvrienden toonden zich bezorgd en vooral verontwaardigd dat een dergelijk ernstig incident plaats had kunnen vinden. U bent gewaarschuwd! Het is niet allemaal rozengeur en maneschijn in het Haagse Bos, wat boswachter Jenny ook mag verkondigen.

Reacties zijn gesloten.