De geschiedenis van Den Haag Centraal (deel 1)

Treinen en de stad Den Haag zijn al heel lang met elkaar verbonden. Tussen de periode van zo nu en dan een treintje in 1870 tot en met 350.000 reizigers per dag in 2020 is een heleboel gebeurd. In een aantal artikelen beschrijven wij komende tijd ‘De geschiedenis van Den Haag Centraal’. In het eerste deel komt de vroege historie van het station aan bod.

Klik hier voor deel 2 van de geschiedenis van Den Haag Centraal
Het oudste station in Den Haag is Hollands Spoor. Deze ging in 1843 open, toen de treinverbinding tussen Amsterdam en Leiden werd doorgetrokken naar Den Haag en Rotterdam. Het station werd beheerd door de Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij. Officieel lag Hollands Spoor echter niet binnen de bebouwde kom. Sterker nog, het lag buiten de toenmalige gemeentegrenzen van Den Haag, in Rijswijk. 
Rhijnspoorstation
Op 1 mei 1870 kreeg ook het centrum van Den Haag een station. Toen opende de Nederlandsche Rhijnspoorweg-Maatschappij (NRS) een station voor de lijn Utrecht-Gouda-Den Haag. Dit station kwam te liggen op de plek naast het huidige Centraal Station. Het werd het Rhijnspoorsstation (RS) genoemd en de aangrenzende straat werd de Rijnstraat. Toen de Nederlandse staat de NRS in 1890 overnam, kreeg het Rhijnspoorstation een nieuwe naam, namelijk Den Haag Staatsspoor (SS).
Staatsspoor
Het Staatsspoor was een mooi klein stationsgebouw van architect A. W.  van Erkel. Het gebouw liep evenwijdig liep aan het spoor. In tegenstelling tot het huidige Den Haag Centraal was het Staatsspoor geen kopstation. Er waren namelijk plannen om het spoor door te trekken richting Scheveningen. Treinen moesten het station dus aan twee kanten kunnen binnen rijden. De uitgang van het stationsgebouw was dan ook aan de zijkant (Rijnstraat). Speciaal voor de Koninklijke familie was er op het Staatsspoor een Koninklijke Wachtkamer gebouwd. Deze wachtkamer is tegenwoordig te zien in het Spoorwegmuseum in Utrecht. 
Geen verbinding met Den Haag Hollands Spoor
Er was indertijd geen verbinding tussen Den Haag Staatsspoor en Hollands Spoor. Reizigers konden wel gebruik maken van een omnibus, die tussen de twee stations heen en weer reed. Later kwam er wel een spoorverbinding tussen SS en HS, maar die werd alleen gebruikt voor het vervoer van goederen. Eind negentiende eeuw konden reizigers eindelijk wel met de trein naar Hollands Spoor. Deze verbinding werd later echter weer afgeschaft. Pas toen het nieuwe Centraal Station in 1976 klaar was, kwam er een permanente spoorverbinding tussen dit station en Hollands Spoor. 
De volgende keer beschrijven we de periode van rond de Wereldoorlogen tot en met de opening van het nieuwe Centraal Station in 1976. Heeft u oude foto’s van station Den Haag Centraal? Stuur deze dan naar stations@prorail.nl en dan zetten wij ze op de site.