Herinneren aan 3 maart 1945

Op 3 maart 1945 werd de wijk Bezuidenhout in Den Haag getroffen door een verwoestend bombardement. In het licht van de bevrijding werd de wijk per vergissing gebombardeerd door de Engelse luchtmacht. Het plan was de V2-installaties in het Haagse Bos te treffen. Niet deze installaties maar de wijk werd in het hart geraakt. Een groot deel van de wijk lag in puin, honderden mensen lieten bijgevolg het leven of raakten gewond en tienduizenden verloren hun huis. Stichting 3 maart ’45 zet zich in voor blijvende aandacht voor deze ramp en haar vele slachtoffers. Daarbij willen we vooral het verhaal van deze historische gebeurtenis levendig houden voor de huidige generatie in de wijk en de stad Den Haag.
Jaarlijks organiseren wij rond 3 maart een officiële herdenking van het bombardement op Bezuidenhout.
Dit doen we samen met mensen die het bombardement hebben meegemaakt en de ramp hebben overleefd,  wijkbewoners en Haagse organisaties. Ook vertellen we het verhaal met een wandelroute ‘Wandelen door historie van Bezuidenhout’ met foto’s, filmpjes en verhalen van het straatbeeld van voor én na het bombardement. Informatie over de wandelroute kunt u vinden op www.BB45.nl, ook met speciale informatie en quiz voor kinderen. The historical walking tour BB45 is now available in English.

Welkom op de website van de Stichting 3 maart ’45

NIEUWS:

Herdenking 2020: “De herinnering blijft … Bezuidenhout 3 maart 1945”
In 2020 is het 75 jaar geleden dat de wijk Bezuidenhout werd opgeschrikt door het grote bombardement. In 2020 staan we hier (wederom) uitgebreid bij stil met een speciaal programma.  Naast de herdenking zijn er diverse andere activiteiten  waarin het verhaal van het bombardement en de opvang en hulpverlening na de ramp centraal staan. Enkele onderdelen van het (voorlopige) programma zijn:

  • Herdenking Bombardement Bezuidenhout: de herdenking vindt plaats op de rampdag zelf: dinsdag 3 maart 2020 (13.00-16.00 uur).
  • BB45-tentoonstelling “Vluchten voor de bommen” waarin het verhaal van het bombardement en de opvang en hulpverlening na de ramp centraal staan (februari – maart 2019).
  • Ontwikkeling van een boek over de herdenkingen in de 75 jaar van 1945-2020 en het werk van 25 jaar Stichting 3 maart ’45 (najaar 2020).

We houden u dit jaar op de hoogte. De invulling van het programma willen we graag met u allen doen, zodat het een gedenkwaardig voor iedereen is. Uw hulp is van harte welkom! Heeft u verhalen of foto’s van de opvang en hulpverlening na het bombardement of van de herdenkingen? Of wilt u op een andere manier bijdragen aan de 75-jarige herdenking in 2020? Neem dan contact met ons op: 3maart45@bezuidenhout.nl.

Activiteiten in 2019:

* Op zoek naar oorlogssporen in Haagse Bos tijdens Bunkerdag (zaterdag 25 mei 2019)
In het Haagse Bos zijn nog enkele sporen van de Atlantikwall met bunkers en tankgracht zichtbaar in het landschap. Wilt u weten waar u de bunkers en gracht kunt vinden? Wandel dan langs de ‘Oorlogssporen in het Haagse Bos’ (English: ‘Signs of war in Haagse Bos’). De wandelroutes kunt u downloaden op www.bb45.nl/historische-wandelroute (or: www.bb45.nl/en).
Tijdens de Bunkerdag (zaterdag 25 mei 2019) zijn in Den Haag en omstreken van 10.00-17.00 uur ook diverse bunkers van de Atlantikwall voor één dag geopend voor publiek. Meer info: www.bunkerdag.nl

BB45-wandelroute loopt langs tankgracht en verstopte bunkers in Haagse Bos (foto: Stichting 3 maart ’45)

* 3maart-wandeling op Pareldag Bezuidenhout (zaterdag 8 juni 2019)
De Stichting is als Parel van Bezuidenhout aanwezig op zaterdag 8 juni 2019 in de wijk. Wij nodigen u uit om 12.00 uur met ons mee te wandelen door de wijk langs de grandeur en de gevolgen van het bombardement op Bezuidenhout. De wandeling start bij het wandelbord op de hoek van de Theresiastraat en de Koningin Marialaan. Deelname is gratis, aanmelding is niet nodig.
Tijdens de Pareldag Bezuidenhout laten wijkgenoten hun passies en talenten zien. U kunt een ‘kijkje in de keuken’ nemen bij de bewoners thuis of op locatie. Meer informatie: www.bezuidenhout.nl/parels

TERUGBLIK:

* Haagse Vrijheidsweken en Vrijheid-express in “Beleef het in Het Haagse Bos”  (20 april 2019)
Op zaterdag 20 april was rond de bosvijvers van het Haagse Bos veel te beleven met muziek, dans en theater. Het thema van deze 2e editie was Haagse Gouden Eeuw. Ook kwam de bus “de Vrijheid-express” van de Haagse vrijheidsweken langs. In deze bus kon u een verhalen horen over het Haagse Bos tijdens de Tweede Wereldoorlog. Wist u dat er in het bos vele oorlogssporen zijn? Download de wandelroutekaart van www.BB45.nl.
Het festival werd georganiseerd door Natuurlijk Nicole en Staatsbosbeheer. Meer informatie op website van Natuurlijk Nicole.

3maart-verhaal is onderdeel van het Haagse Bos festival (foto: Stichting 3 maart ’45)

* Bibliotheeklezing ‘Voorburg in WOII’ (19 april 2019)
In de Bibliotheek Aan de Vliet op de locatie Voorburg werd op vrijdagmiddag 19 april 2019 een lezing gehouden over Voorburg in de Tweede Wereldoorlog. Het bombardement op Bezuidenhout speelde ook een belangrijke rol in de lezing. Tijdens het bombardement zijn vele bewoners van Bezuidenhout gevlucht naar Voorburg en daar opgevangen. De lezing werd verzorgd door leden van de Historische Vereniging Voorburg.

* Presentatie Haagse Herinneringen: Vluchten voor de bommen 3 maart ’45 (op 5 en 12 maart 2019)
In de Bibliotheek Haagse Hout werden op dinsdag 5 en 12 maart de filmpjes vertoond van de verhalen van de mensen die het bombardement op Bezuidenhout van 3 maart 1945 hebben meegemaakt. In het bijzonder vertellen ze over hun ervaringen tijdens de vlucht voor de vele bommen. De filmpjes zijn onderdeel van de verhalentafel ‘Vluchten voor de bommen’ (zie hieronder).

Herdenking zondag 3 maart 2019 – terugblik
Op een regenachtige zondag 3 maart 2019 waren vele honderden mensen aanwezig bij de herdenking van het bombardement op Bezuidenhout, dit jaar precies 74 jaar geleden.  Ondanks de kou werd met respect eerbetoon geboden aan de slachtoffers van toen door een brandende 3 maart-kaars, het leggen van bloemen,  en horen van verhalen van overlevenden.
Een fotoverslag treft u hier aan. De verhalen van overlevenden kunt u lezen op www.BB45.nl bij ‘ooggetuigen’ op een van de routepunten. Hier staat ook de toespraak van mevrouw Beek (zie link in het programma).

Het bestuur van Stichting 3 maart ’45 dankt alle aanwezigen voor de oprechte belangstelling.  In het bijzonder de inzet van ooggetuigen, het stadsdeelkantoor Haagse Hout, de scouts van Scouting Haagse Hout en vrijwilligers van de korfbalvereniging GKV, Stichting Historisch Brandweermaterieel Haaglanden.  Bedankt allen!

Herdenking bombardement Bezuidenhout onder grote belangstelling (foto: Koen de Lange)

Herdenkingsbijeenkomst met bloemenhulde, toespraken en muziek:
* Gastspreker: Anneleen Beek, ooggetuige bombardement, was 1 jaar tijdens het bombardement en woonde in de Tweede Adelheidstraat. Haar toespraak staat bij routepunt 12 op www.BB45.nl (bij ‘downloads’ links onderaan).
* Gedicht door leerling van de Liduina basisschool, adoptieschool monument Juliana van Stolberg (de tekst van het gedicht is te lezen in het fotoverslag)
* Kranslegging door de burgemeesters die worden vergezeld door een ooggetuige van het bombardement:
— Den Haag: mevrouw Olga de Hoo-Humme, was 16 jaar tijdens het bombardement en woonde in de Hendrik Zwaardecroonstraat.
— Leidschendam-Voorburg: mevrouw Wya G. Schimmel-Bonder, was 15 jaar tijdens het bombardement en woonde in de Van Egmondstraat in Voorburg.
— Wassenaar: de heer Robbert van der Ven, was 5 jaar tijdens het bombardement en woonde in de Mariastraat.
* Kranslegging door vertegenwoordigers van de Nederlandse Strijdkrachten, Britse ambassade, Stichting 1940-1945, Brandweer en Bezuidenhoutse wijkorganisaties en scholen.
* Cross of Nails:  Bezuidenhoutse kerken brengen een eerbetoon met het Cross of Nails en de litanie van verzoening uit Coventry.
* Bloemenhulde door het bestuur van de Stichting 3 maart ’45 en aansluitend de gelegenheid voor alle aanwezigen.
De herdenking wordt begeleid door muziek van Slide Resistance trombone quartet (i.s.m. het Koninklijk Consorvatorium) en  bij de bloemenhulde is assistentie van Scouting Haagse Hout.

Eerbetoon aan slachtoffers (foto: Koen de Lange)

Overige activiteiten: 
Naast de herdenking is Stichting 3 maart ’45 aanwezig op Haagse historische evenementen om het verhaal van het bombardement Bezuidenhout aan de stad te vertellen.  Een verslag van deze activiteiten is te lezen bij ‘Nieuws‘.

Nieuwsbrief Stichting 3 maart ’45
Wij houden u op de hoogte van onze activiteiten met een digitale nieuwsbrief.  De laatst uitgebrachte nieuwsbrief staat onder ‘Nieuws‘. U kunt zich aanmelden via de link onderaan de nieuwsbrief of door een e-mail aan ons te sturen: 3maart45@bezuidenhout.nl .

De volgende herdenking is op dinsdag 3 maart 2020

****************************************************
Dit is een uitgave van Stichting 3 maart ’45.
Secretariaat: Jacob Mosselstraat 23 A, 2595 RD Den Haag
e-mail: 3maart45@bezuidenhout.nl
telefoonnummer: 06-15284173

Op deze website kunt u verhalen en artikelen lezen en foto- en filmmateriaal zien van het bombardement op het Bezuidenhout op 3 maart 1945 en de jaarlijkse herdenking. Ook is er een lijst met slachtoffers opgenomen. De stichting streeft er naar de informatie zo juist mogelijk weer te geven. Mocht u aanvullingen hebben, dan vernemen wij die graag.

Het bombardement in filmbeeld
In deze documentaire beelden van de vernietiging en getuigenissen van slachtoffers. De video  duurt ruim 17 minuten. De film is in 1995 gemaakt in opdracht van Stichting 3 maart ’45. Druk op de play knop om de film te starten. Meer video’s met interviews kunt u op onze website zien bij Video’s.