Herinneren aan 3 maart 1945

Op 3 maart 1945 werd de wijk Bezuidenhout in Den Haag getroffen door een verwoestend bombardement. In het licht van de bevrijding werd de wijk per vergissing gebombardeerd door de Engelse luchtmacht. Het plan was de V2-installaties in het Haagse Bos te treffen. Niet deze installaties maar de wijk werd in het hart geraakt. Een groot deel van de wijk lag in puin, honderden mensen lieten bijgevolg het leven of raakten gewond en tienduizenden verloren hun huis. Stichting 3 maart ’45 zet zich in voor blijvende aandacht voor deze ramp en haar vele slachtoffers. Daarbij willen we vooral het verhaal van deze historische gebeurtenis levendig houden voor de huidige generatie in de wijk en de stad Den Haag.
Jaarlijks organiseren wij rond 3 maart een officiële herdenking van het bombardement op Bezuidenhout.
Dit doen we samen met mensen die het bombardement hebben meegemaakt en de ramp hebben overleefd,  wijkbewoners en Haagse organisaties. Ook vertellen we het verhaal met een wandelroute ‘Wandelen door historie van Bezuidenhout’ met foto’s, filmpjes en verhalen van het straatbeeld van voor én na het bombardement. Informatie over de wandelroute kunt u vinden op www.BB45.nl. Ook vindt u hier aanvullende informatie en een quiz voor kinderen. The historical walking tour BB45 is also available in English.

Welkom op de website van de Stichting 3 maart ’45

NIEUWS:

De 75 jaar herdenking van het bombardement Bezuidenhout 3 maart 1945 is in verschillende verhalen verteld. Maar …. door de Corona-virus zijn alle activiteiten vanaf 12 maart 2020 komen te vervallen. Hierover zullen we opnieuw afspraken maken om ze alsnog te laten zien rond de herdenking in 2021.

De herdenking zal plaatsvinden op zondag 7 maart 2021.

TERUGBLIK:

Memorabele 75 jaar herdenking bombardement Bezuidenhout (3 maart 2020)

Herdenking ceremonie (foto’s: Koen de Lange)

 

Op dinsdag 3 maart 2020 stonden we stil bij het bombardement op Bezuidenhout, nu 75 jaar geleden. Dit was in het bijzijn van een groot aantal overlevenden van het bombardement, familieleden, wijkbewoners, stadsgenoten en veel jongeren uit de wijk. De verhalen bij de kransleggingen brachten ook nu weer de tijd van toen helder terug. Deze ramp mag niet vergeten worden.
Gedurende de dag zijn vele gedichten en toespraken gehouden, verhalen verteld van ooggetuigen en beelden met elkaar gedeeld in een ontmoeting. Een (foto)verslag laat een mooi beeld zien; op de website www.BB45.nl/bezuidenhout-herdenkt (routebord 2) zijn alle verhalen terug te lezen.

Er zijn ook vele filmpjes gemaakt. Hier laten we de film zien van de Stichting Haagse Dingen, die zowel de gebedsdienst als de ceremonie mooi verbeeld. Ook OmroepWest legde de herdenking vast op film.

Wij, het bestuur van Stichting 3 maart ’45, kijken terug op een bijzonder mooie dag. Hiervoor willen we iedereen bedanken die dit mede mogelijk heeft gemaakt. Dankjewel dat we samen de herinnering levend mogen houden!

Namen laten leven 
‘Alle namen horen zeker vijf maal op het puntje van de tong van een beste vriend te liggen bij de vraag naar wie zijn of haar beste vriend is en waarom (…) want een naam wil leven.’ Tsead Bruinja, Dichter des Vaderlands, heeft het jaar ’75 jaar vrijheid’ pakkend verwoord in het gedicht ‘hoeft een naam iets?’ Bij de herdenking hebben we de namen van de ruim 500 slachtoffers van 3 maart 1945 zichtbaar gemaakt, opdat zij niet vergeten worden. Scholieren hebben naambordjes gemaakt die bij het beeld van Juliana van Stolberg zijn geplaatst.
De slachtofferlijst is samengesteld na grondig onderzoek van Stichting WO2 Sporen en is op onze website bb45.nl te vinden (bij ‘het bombardement‘). De namen zijn opgenomen in de lijst van slachtoffers van de oorlog van de Oorlogsgravenstichting. De zoektocht naar nieuwe namen gaat door. Voor meer informatie en het aanleveren van informatie over slachtoffers kunt u contact opnemen met Stichting WO2 Sporen.

Herdenkingsdienst bombardement Bezuidenhout (1 maart 2020)
Op zondag 1 maart kwamen we samen in de Christus Triumfatorkerk en stonden met de Bezuidenhoutse kerken in een oecumenische herdenkingsdienst stil bij de woestenij van het bombardement van 3 maart 1945.  In het bijzonder werd het verhaal van het Cross of Nails verder verteld, het internationaal teken van vrede en verzoening.
In 1945 waren vijf kerken en geloofsgemeenschappen in Bezuidenhout actief. De voorgangers van drie kerkgemeenschappen herdenken dit jaar samen de verwoesting van het bombardement in een dienst: protestante (Christus Triumfatorkerk), katholieke ( r.k. Parochie Maria Sterre der Zee/ H. Driekoningengemeenschap) en de Anglicaanse kerk (Anglicaanse kerk St. John & St. Philip). Tijdens de dienst is muziek van het St. Liduinakoor en Anglicaanse kerkkoor.

Het Cross of Nails, toegelicht aan kinderen (foto: Stichting 3 maart ’45)

 

Tentoonstelling ‘De herinnering blijft …’ (februari-april 2020)
Op 3 maart 1945 werden de Haagse woonwijk het Bezuidenhout en een deel van het centrum opgeschrikt door een grootschalig bombardement van de geallieerden.  De hulp kwam snel op gang, maar de brandweer was kansloos door de grootte omvang van de brand.
Speciaal voor deze 75 jaar herdenking van deze ramp hebben we als Stichting 3 maart ’45 een tentoonstelling gemaakt met de titel ‘De herinnering blijft …‘, vooral ook om deze rampzalige gebeurtenis niet zomaar te vergeten.
Op woensdag 19 februari is de tentoonstelling geopend door stadsdeelwethouder Saskia Bruines, samen met scholieren van de Liduinaschool en ooggetuigen van het bombardement. De wethouder wees op het belang met elkaar in gesprek te zijn en de verhalen van deze geschiedenis van de stad te blijven vertellen.
De tentoonstelling is te zien in de MN expositieruimte, Prinses Beatrixlaan 15 (tegenover Randstadrailhalte Beatrixkwartier).

Bij de opening spraken ooggetuigen met scholieren over het belang van het doorvertellen van wat er 75 jaar geleden in Bezuidenhout gebeurde. De opening is op film ‘Bommen op het Bezuidenhout’ samengevat door Haagse Dingen.

Tentoonstelling ‘Het bombardement op het Bezuidenhout, gezien vanuit Voorburg’ (augustus 2020)
Stichting 3 maart ’45 organiseerde samen met Museum Swaensteyn een tentoonstelling over het leven in Voorburg in de Tweede Wereldoorlog en de rol die Voorburg had in de opvang van bewoners uit Bezuidenhout na het bombardement.  Burgemeester Tigelaar opende de tentoonstelling met een videoboodschap, samen met voorzitter Lia van den Broek van Stichting 3 maart ’45. Vele mensen uit Voorburg en omgeving bezochten de tentoonstelling en haalden samen herinneringen op.

Brandend Bezuidenhout getekend door Jan Vegter
Unieke voorwerpen op de tentoonstelling waren drie tekeningen van Jan Vegter, waarin hij het brandend Bezuidenhout en de vluchtelingen laat zien. De tekeningen maken onderdeel uit van de serie ‘Hongerwinter en Bevrijding’ (zie artikel OmroepWest, 1 maart 2020). Als dank zijn de tekeningen in een speciaal fotoboek door de Stichting aan zijn vrouw, Joke Vegter, overhandigd.

Herinnering Begraafplaats Voorburg
Bij het bombardement Bezuidenhout van 3 maart 1945 zijn vele mensen gevlucht naar Voorburg en zijn daar door de inwoners opgevangen. Helaas hebben vele mensen het bombardement niet overleefd. Slachtoffers zijn op diverse begraafplaatsen begraven; van een aantal waren toen niet de namen bekend en zij belandden in een verzamelgraf. Een van deze begraafplaatsen is de Algemene Begraafplaats aan de Parkweg te Voorburg. Het monument herinnert aan de slachtoffers van het bombardement die in het verzamelgraf begraven liggen. De namen van deze slachtoffers zijn recent door de Stichting WO2 Sporen  bekend gemaakt en te vinden op de website van het Nationale Comité 4 en 5 mei (Voorburg gedenkteken bombardement Bezuidenhout).

Wandeling Bommen op Bezuidenhout  (september 2020)
In het Haagse Bos hebben zich tijdens de Tweede Wereldoorlog vele bijzondere gebeurtenissen afgespeeld. Natuurlijk Nicole wandelde in september met vele belangstellenden door het Haagse Bos en Bezuidenhout. Na afloop was er gelegenheid om na te praten in het wijkcentrum onder genot van Zweed wittebrood.

75 jaar vrijheid Den Haag van start (gemeente Den Haag)

De herdenking 3 maart 1945 en de tentoonstelling ‘De herinnering blijft …‘ zijn onderdeel van het gemeentelijk herdenkingsprogramma ’75 jaar vrijheid Den Haag’. Op de website www.75jaarvrijheiddenhaag.nl kunt u meer lezen over de Haagse vrijheidsambassadeurs (o.a. Joop Buyt die betrokken is bij Bezuidenhout), het herdenkingsprogramma en andere activiteiten. Verslagen van activiteiten over 3 maart 1945 en vrijheidsambassadeurs in Bezuidenhout zijn te zien op de Facebookpagina van ’75 jaar vrijheid Den Haag’.

Proef 75 jaar vrijheid Den Haag in de stad
In Den Haag en omstreken zijn vele historische verenigingen en erfgoedinstellingen actief met het vertellen van de historie van de stad. Ook in het kader van 75 jaar vrijheid bieden zij een diversiteit aan activiteiten in de vorm van lezingen, wandelingen, tentoonstellingen, festivals. Een overzicht hiervan kunt u lezen op de website van de Stichting Haagse Historie en Erfgoed: www.haagsehistorie.nl.

Overige activiteiten: 
Naast de herdenking is Stichting 3 maart ’45 aanwezig op Haagse historische evenementen om het verhaal van het bombardement Bezuidenhout aan de stad te vertellen.  Een verslag van deze activiteiten is te lezen bij ‘Nieuws‘.

Nieuwsbrief Stichting 3 maart ’45
Wij houden u op de hoogte van onze activiteiten met een digitale nieuwsbrief.  De laatst uitgebrachte nieuwsbrief staat onder ‘Nieuws‘. U kunt zich aanmelden via de link onderaan de nieuwsbrief of door een e-mail aan ons te sturen: 3maart45@gmail.com .

De volgende herdenking is op zondag 7 maart 2021

****************************************************
Dit is een uitgave van Stichting 3 maart ’45.
Secretariaat: Jacob Mosselstraat 23 A, 2595 RD Den Haag
e-mail: 3maart45@gmail.com
telefoonnummer: 06-15284173

Op deze website kunt u verhalen en artikelen lezen en foto- en filmmateriaal zien van het bombardement op het Bezuidenhout op 3 maart 1945 en de jaarlijkse herdenking. De stichting streeft er naar de informatie zo juist mogelijk weer te geven. Mocht u aanvullingen hebben, dan vernemen wij die graag.

Het bombardement in filmbeeld
In deze documentaire beelden van de vernietiging en getuigenissen van slachtoffers. De video  duurt ruim 17 minuten. De film is in 1995 gemaakt in opdracht van Stichting 3 maart ’45. Druk op de play knop om de film te starten. Meer video’s met interviews kunt u op onze website zien bij Video’s.