Herinneren aan 3 maart 1945

Op 3 maart 1945 werd de wijk Bezuidenhout in Den Haag getroffen door een verwoestend bombardement. In het licht van de bevrijding werd de wijk per vergissing gebombardeerd door de Engelse luchtmacht. Het plan was de V2-installaties in het Haagse Bos te treffen. Niet deze installaties maar de wijk werd in het hart geraakt. Een groot deel van de wijk lag in puin, honderden mensen lieten bijgevolg het leven of raakten gewond en tienduizenden verloren hun huis. De Stichting 3 maart ’45 zet zich in voor blijvende aandacht voor deze ramp en haar vele slachtoffers. Daarbij willen we vooral het verhaal van deze historische gebeurtenis levendig houden voor de huidige generatie in de wijk en de stad Den Haag.
Jaarlijks organiseren wij rond 3 maart een officiële herdenking van het bombardement op Bezuidenhout.
Dit doen we samen met mensen die het bombardement hebben meegemaakt en de ramp hebben overleefd,  wijkbewoners en Haagse organisaties. Ook vertellen we het verhaal met een wandelroute ‘Wandelen door historie van Bezuidenhout’ met foto’s, filmpjes en verhalen van het straatbeeld van voor én na het bombardement. Informatie over de wandelroute kunt u vinden op www.BB45.nl, ook met speciale informatie en quiz voor kinderen. The historical walking tour BB45 is now available in English.

Welkom op de website van de Stichting 3 maart ’45

NIEUWS:

Herdenking zondag 3 maart 2019 – terugblik
Op een regenachtige zondag 3 maart 2019 waren vele honderden mensen aanwezig bij de herdenking van het bombardement op Bezuidenhout, dit jaar precies 74 jaar geleden.  Ondanks de kou werd met respect eerbetoon geboden aan de slachtoffers van toen door een brandende 3 maart-kaars, het leggen van bloemen,  en horen van verhalen van overlevenden.
De herdenking is mede mogelijk door de inzet van steun, zoals het stadsdeelkantoor Haagse Hout, en vrijwilligers van de korfbalvereniging GKV, Stichting Historisch Brandweermaterieel Haaglanden en de scouts van Scouting Haagse Hout.  Bedankt!

Het bestuur van de Stichting 3 maart ’45 dankt alle aanwezigen voor de oprechte belangstelling.  En nodigt u uit ook een van de andere activiteiten over het vergissingsbombardement te bezoeken (zie hieronder).

Herdenking bombardement Bezuidenhout onder grote belangstelling (foto: Koen de Lange)

Programma
11.30 uur: ontvangst gasten bij het monument van Juliana van Stolberg
12.00 uur: herdenkingsbijeenkomst met bloemenhulde, toespraken en muziek
* Gastspreker: Anneleen Beek, ooggetuige bombardement, was 1 jaar tijdens het bombardement en woonde in de Tweede Adelheidstraat. Haar toespraak staat bij routepunt 12 op www.BB45.nl (bij ‘downloads’ links onderaan).
* Gedicht door leerling van de Liduina basisschool (adoptieschool monument Juliana van Stolberg)
* Kranslegging door de burgemeesters die worden vergezeld door een ooggetuige van het bombardement:
— Den Haag: mevrouw Olga de Hoo-Humme, was 16 jaar tijdens het bombardement en woonde in de Hendrik Zwaardecroonstraat.
— Leidschendam-Voorburg: mevrouw Wya G. Schimmel-Bonder, was 15 jaar tijdens het bombardement en woonde in de Van Egmondstraat in Voorburg.
— Wassenaar: de heer Robbert van der Ven, was 5 jaar tijdens het bombardement en woonde in de Mariastraat.
* Kranslegging door vertegenwoordigers van de Nederlandse Strijdkrachten, Britse ambassade, Stichting 1940-1945, Brandweer en Bezuidenhoutse wijkorganisaties en scholen.
* Cross of Nails:  Bezuidenhoutse kerken brengen een eerbetoon met het Cross of Nails en de litanie van verzoening uit Coventry.
* Bloemenhulde door het bestuur van de Stichting 3 maart ’45 en aansluitend de gelegenheid voor alle aanwezigen.
De herdenking wordt begeleid door muziek van Slide Resistance trombone quartet (i.s.m. het Koninklijk Consorvatorium) en  bij de bloemenhulde is assistentie van Scouting Haagse Hout.
13.00 uur: ontmoeting met huidige en oud-wijkbewoners voor een gesprek over het verhaal van 3 maart 1945, onder het genot van kopje koffie of thee en broodjes, in een gesloten tent achter het monument aan de Koningin Marialaan. De catering wordt verzorgd door de korfbalvereniging GKV Den Haag.

Een fotoverslag treft u binnenkort op deze website. De verhalen van overlevenden kunt u lezen op www.BB45.nl bij ‘ooggetuigen’ op een van de routepunten. Hier staat ook de toespraak van mevrouw Beek (zie link hierboven in het programma).

herdenken met eerbetoon aan slachtoffers (foto: Koen de Lange)

Overige activiteiten rondom de herdenking 2019:

* Bibliotheeklezing ‘Voorburg in WOII’ (19 april 2019)
In de Bibliotheek Aan de Vliet op de locatie Voorburg wordt op vrijdagmiddag 19 april 2019 van 14.00 tot 16.00 uur een lezing gehouden over Voorburg in de Tweede Wereldoorlog. Het bombardement op Bezuidenhout speelt ook een belangrijke rol in de lezing. Tijdens het bombardement zijn vele bewoners van Bezuidenhout gevlucht naar Voorburg en daar opgevangen. De lezing wordt verzorgd door leden van de Historische Vereniging Voorburg. De bibliotheek is te vinden op het KJ-plein (Koningin Julianalaan 257, Voorburg). De toegang is gratis. U kunt zich aanmelden via de website www.bibliotheekaandevliet.nl of aan de balie in de Bibliotheek aan de Vliet.

* Haagse Vrijheidsweken en Vrijheid-express in “Beleef het in Het Haagse Bos”  (20 april 2019)
Op zaterdag 20 april is vanaf 14.00 uur rond de bosvijvers van het Haagse Bos veel te beleven met muziek, dans en theater. Het thema van deze 2e editie is Haagse Gouden Eeuw. Ook komt de bus “de Vrijheid-express” van de Haagse vrijheidsweken langs. In deze bus kunt u een kijkje nemen over de verhalen in het Haagse Bos tijdens de Tweedewereldoorlog. Wist u dat er in het bos vele oorlogssporen zijn? Download de wandelroutekaart van www.BB45.nl.
Het festival wordt georganiseerd door Natuurlijk Nicole en Staatsbosbeheer, is van 14.00-17.00 uur en toegang is gratis. Meer informatie op website van Natuurlijk Nicole.

TERUGBLIK:

* Presentatie Haagse Herinneringen: Vluchten voor de bommen 3 maart ’45 (op 5 en 12 maart 2019)
In de Bibliotheek Haagse Hout werd op dinsdag 5 en 12 maart de filmpjes vertoond van de verhalen van de mensen die het bombardement op Bezuidenhout van 3 maart 1945 hebben meegemaakt. In het bijzonder vertellen ze over hun ervaringen tijdens de vlucht voor de vele bommen. De filmpjes zijn onderdeel van de verhalentafel ‘Vluchten voor de bommen’ (zie hieronder).

* Wandel mee met Gilde door Bezuidenhout (februari-maart 2019)
Rondom de herdenking van het bombardement organiseerde het Gilde Den Haag een aantal extra wandelingen door het “Bezuidenhout, heden en verleden”. Wilt u zelf met een gids deze wandeling doen, neem contact op met het Gilde Den Haag.

Scholieren van Zandvliet vertellen historie van Bezuidenhout door (foto: Stichting 3maart ’45)

BB45-tentoonstelling Beatrixkwartier ‘Ontmoet de grandeur van Bezuidenhout’ (4 februari 2019)
Op een regenachtige maandagmiddag 4 februari 2019 werd de tentoonstelling geopend in MN-expositie aan de Prinses Beatrixlaan. Scholieren van klas 3A2 van het Christelijk Lyceum Zandvliet vertelde over de wijk Bezuidenhout en hoe grandeur verdween door het vergissingsbombardement van 3 maart 1945.  De aanwezige gasten waren erg onder de indruk van de verhalen van de scholieren. Ze had zich verdiept in de borden van de BB45-wandelroute en wisten daarbuiten nog nieuwswaardigheden te noemen.  De scholieren gaven aan dat ze zelf ook veel meer te weten zijn gekomen van de wijk waarin ze naar school gaan. Vooral de wijkfoto uit 1946 met een leeg Bezuidenhout-Midden bracht veel reacties los. “Ik wist niet dat de wijk zo zwaar getroffen was. Ik ga nu anders naar de straten kijken als ik door de wijk loop,” aldus een van de gasten.
De tentoonstelling ‘Ontmoet de grandeur van Bezuidenhout’ is georganiseerd door de Stichting 3 maart ’45 samen met de Green Business Club Beatrixkwartier, het Christelijk Lyceum Zandvliet en MN.

Filmpjes klaar van Verhalentafel 3 maart ’45: VLUCHTEN VOOR DE BOMMEN (najaar 2018)
Dit najaar organiseerde de Stichting 3 maart ’45 samen met de Bibliotheek Den Haag/Haagse Hout en Voorburg en de de Haagse erfgoedpartners een speciale verhalentafel over een bijzonder onderdeel van het bombardement: vluchten voor de bommen. Op 21 december 2018 was de presentatie van de filmpjes in het Haagse Historisch Museum.

Bij het bombardement van 3 maart 1945 op Bezuidenhout zijn vele wijkbewoners gevlucht naar buiten de wijk. Vanwege de afzetting van de Atlantikwall richting Benoordenhout en grote brandhaarden in de wijk zijn vele mensen – al dan niet gewond – richting Voorburg, Laakhaven en centrum van Den Haag en verder gelopen, op zoek naar een veilig huis weg van de rampplek. Daar aangekomen heeft de lokale bevolking en hulpverleners de geschokte en ontheemde Bezuidenhouters opgevangen; velen voor langere tijd. Vele ooggetuigen van die nu nog leven hebben deze vluchtgang en opvang van 73 jaar geleden meegemaakt. Deze verhalen zijn nu vastgelegd voor de volgende generatie.

Ooggetuigen leggen hun verhaal over ‘vluchten voor de bommen’ vast voor de toekomst (Foto: Stichting 3 maart ’45)

Vanaf 25 september 2018 is een groep ooggetuigen van het bombardement van 3 maart 1945, samen met hulp van professionals,  aan de slag om hun herinneringen vast te leggen in een kort verhaal, geïllustreerd met persoonlijke foto’s, voorwerpen en documenten. Onderdeel van het programma is een bezoek aan de herinneringslocaties van de deelnemers. Van het geheel is een Digi-Tale gemaakt, een heel kort filmpje. Een aantal van deze filmpjes gaan we op 4 en 5 maart 2019 in de Bibliotheek Haagse Hout (Theresiastraat 195) vertonen aan het brede publiek. Meer info volgt binnenkort.
De filmpjes ‘Vluchten voor de bommen’ zijn te zien via de website van Haagse herinneringen.

Overige activiteiten: 
Naast de herdenking is de Stichting 3 maart ’45 aanwezig op Haagse historische evenementen om het verhaal van het bombardement Bezuidenhout aan de stad te vertellen.  Een verslag van deze activiteiten is te lezen bij ‘Nieuws‘.

Nieuwsbrief Stichting 3 maart ’45
Wij houden u op de hoogte van onze activiteiten met een digitale nieuwsbrief.  De laatst uitgebrachte nieuwsbrief staat onder ‘Nieuws‘. U kunt zich aanmelden via de link onderaan de nieuwsbrief of door een e-mail aan ons te sturen.

De volgende herdenking is op zondag 3 maart 2019

****************************************************
Dit is een uitgave van de Stichting 3 maart ’45.
Secretariaat: Jacob Mosselstraat 23 A, 2595 RD Den Haag
e-mail: 3maart45@bezuidenhout.nl
telefoonnummer: 06-15284173

Op deze website kunt u verhalen en artikelen lezen en foto- en filmmateriaal zien van het bombardement op het Bezuidenhout op 3 maart 1945 en de jaarlijkse herdenking. Ook is een lijst met slachtoffers opgenomen. De Stichting streeft er naar de informatie zo juist mogelijk weer te geven. Mocht u aanvullingen hebben, dan vernemen wij die graag.

Het Bombardement in filmbeeld
In deze documentaire beelden van de vernietiging en getuigenissen van slachtoffers. De video  duurt ruim 17 minuten. De film is in 1995 gemaakt in opdracht van de Stichting 3 maart ’45. Druk op de play knop om de film te starten. Meer video’s met interviews kunt u op onze website zien bij Video’s.