Herinneren aan 3 maart 1945

Op 3 maart 1945 werd de wijk Bezuidenhout in Den Haag getroffen door een verwoestend bombardement. In het licht van de bevrijding werd de wijk per vergissing gebombardeerd door de Engelse luchtmacht. Het plan was de V2-installaties in het Haagse Bos te treffen. Niet deze installaties maar de wijk werd in het hart geraakt. Een groot deel van de wijk lag in puin, honderden mensen lieten bijgevolg het leven of raakten gewond en tienduizenden verloren hun huis. De Stichting 3 maart ’45 zet zich in voor blijvende aandacht voor deze ramp en haar vele slachtoffers. Daarbij willen we vooral het verhaal van deze historische gebeurtenis levendig houden voor de huidige generatie in de wijk en de stad Den Haag.

Wandelen door historie van Bezuidenhout

Jaarlijks organiseren wij rond 3 maart een officiële herdenking, samen met organisaties en wijkbewoners. Ook vertellen we het verhaal met een wandelroute ‘Wandelen door historie van Bezuidenhout’ met foto’s, filmpjes en verhalen van het straatbeeld van voor én na het bombardement. Informatie over de wandelroute kunt u vinden op www.BB45.nl, ook met speciale informatie en quiz voor kinderen.
The historical walking tour BB45 is now available in English.

Nieuws:

Herdenking op zondag 4 maart 2018
Stel je eens voor dat je moet vluchten voor bommen en dat bij terugkeer alleen een berg stenen nog herinnert aan je huis. Het overkwam de inwoners van het Bezuidenhout na het bombardement van 3 maart 1945. Vlak voor het einde van de Tweede Wereldoorlog legde dit bombardement de Haagse wijk in het puin. Het gevolg waren honderden doden, duizenden gewonden en ook duizenden daklozen. De bevrijding een paar maanden later voelde dubbel: vrijheid, maar zonder huis en buren.

Zondag 4 maart herdenkt het Bezuidenhout het bombardement. Er wordt stil gestaan bij de gevolgen voor de slachtoffers en nabestaanden die hun dierbaren en vertrouwde omgeving verloren. Tijdens de herdenking, die wordt georganiseerd door de Stichting 3 maart’ 45, zullen ook overlevenden een krans leggen. Het programma is van 10.00 uur tot 15.00 uur op drie locaties aan de Juliana van Stolberglaan in Bezuidenhout.

Programma Herdenking 2018

10.00 uur: Herdenkingsdienst in de Christus Triumfatorkerk
De herdenking begint met een kerkdienst waar we stil staan bij wat de slachtoffers en overlevenden hebben moeten doorstaan tijdens en na het bombardement. Aan het begin van de dienst wordt een speciale 3 maart-kaars aangestoken ter nagedachtenis van de slachtoffers. Daarbij is er gelegenheid voor aanwezige overlevenden om een bloem in een vaas te zetten. Deze bloemen worden later bij het beeld van Juliana van Stolberg geplaatst.
Een van de overlevende, de heer Hans Ouwerkerk die in de Wilhelmina van Pruisenstraat woonde, vertelt zijn belevenis van die tijd (zie ook video). Vanuit de kerken is er aandacht voor het internationale verzoeningssymbool, het Cross of Nails, dat door de Kathedraal van Coventry aan het Bezuidenhout en de stad Den Haag is geschonken.
De dienst wordt georganiseerd door de voormalige Bezuidenhoutse (rooms-katholieke, anglicaanse en protestante) kerken uit 1945 in samenwerking met de Stichting en vindt plaats in de Christus Triumfatorkerk.

12.00 uur: Kranslegging bij het beeld van Juliana van Stolberg
Het programma vervolgt met het leggen van bloemen en kransen bij het beeld van Juliana van Stolberg. Dit beeld staat symbool voor de overlevingskracht van de wijk en haar bewoners na het bombardement. Een groot deel van de wijk was verwoest, ook de huizen rondom het Louise de Colignyplein waar dit beeld stond. Het beeld had de ramp overleefd en werd herplaatst en staat nu midden in een opgeknapte levendige woonwijk.
Er worden kransen gelegd door onder andere de burgemeester van Den Haag en van de omliggende gemeenten Leidschendam-Voorburg en Wassenaar. De burgemeesters worden dit jaar vergezeld door een overlevende van het bombardement. Ook is er gelegenheid om zelf bloemen te leggen.
De kranslegging is in handen van de Stichting en wordt ondersteund door leden van de Scouting Haagse Hout. Dit jaar zijn er tevens stoelen aanwezig voor mensen die minder goed ter been zijn. U kunt een zitplaats reserveren via dit formulier.

13.00-15.00 uur: Lezing en concert met aansluitend ontmoeting in Koninklijk Conservatorium
De herdenking wordt afgesloten met een lezing en muzikaal samenkomst in het Conservatorium. De heer Wim Mertens vertelt het verhaal van zijn schoonmoeder Threes Mulder, destijds woonachtig aan de 1e van de Boschstraat 30 in Bezuidenhout. Threes was tijdens de Tweede wereldoorlog actief in het verzet en lid van de Tweede Compagnie van de Binnenlandse Strijdkrachten. De leden van deze compagnie zijn door de heer Mertens beschreven in het boek ‘De Tweede Compagnie’ uit 2014.
Vervolgens is er een muzikaal optreden van het barok gezelschap Ensemble La Favorita’.
Voorafgaand aan de lezing en na afloop van het concert is er voor de aanwezigen uitgebreid de gelegenheid om met elkaar en het bestuur van de Stichting in gesprek te gaan.  Korfbalvereniging GKV verzorgt koffie, thee en broodjes bij de samenkomst. Tevens is er een mini-tentoonstelling over het bombardement en Bezuidenhout in het verzet tijdens de Tweede wereldoorlog (ook te zien in Bibliotheek Haagse Hout).

Extra voorzieningen tijdens de herdenking
Dit jaar heeft het bestuur van de Stichting extra voorzieningen getroffen om ook belangstellenden die moeite hebben met lopen het programma van de herdenking te kunnen laten volgen. Er is gelegenheid om met de Wijkbus Bezuidenhout zich te laten vervoeren tussen de onderdelen. En bij de kranslegging zijn stoelen beschikbaar, geregeld door het Stadsdeel Haagse Hout, die u kunt reserveren. Ook in de kerk en het conservatorium zijn gereserveerde zitplaatsen aanwezig. Indien u van deze voorzieningen gebruik wilt maken vernemen wij dit graag voor 1 maart 2018. U kunt dit aan ons doorgeven via dit formulier. Deelname is gratis.

Overige activiteiten rondom de herdenking:

BB45-lezing ‘Ontdek de grandeur van Bezuidenhout’  in tehuis Cato Bezuidenhout (1 februari 2018)
Het Bezuidenhout is van oorsprong een wijk met veel grandeur. De statige herenhuizen aan de Bezuidenhoutseweg en in het Emmapark laten nog zien hoe de wijk er 80 jaar terug uit zag. Op donderdag 1 februari 2018 brengen we dit stukje grandeur weer terug in een lezing in de recreatiezaal van het tehuis Cato Bezuidenhout aan de Bezuidenhoutseweg 150.
Samen met scholieren van het Christelijk Lyceum Zandvliet (buren van Cato) wordt aan de hand van foto’s het verhaal verteld over hoe het straatbeeld in de wijk er vroeger uit zag, zowel vóór als ná het bombardement Bezuidenhout van 3 maart 1945. De foto’s zijn onderdeel van de BB45-wandelroute door de wijk (zie: www.bb45.nl). Naast bewoners en familie zijn ook bezoekers uit de wijk van harte welkom!

Sachsenhausen (foto: getuigenverhalen.nl)

Lezing en documentaire ‘Jan van den Ende, verzetsstrijder uit Bezuidenhout’ in Bibliotheek Haagse Hout (26 februari 2018 = vol, extra: 5 maart 2018)
Op maandag 26 februari en 5 maart 2018 vertelt Monique van den Broek over haar man Jan van den Ende (1922 – 2008 ), die tijdens de Tweede Wereldoorlog in het verzet actief was, is opgepakt en via het Oranjehotel op transport is gezet via Kamp Vucht naar Sachsenhausen in Duitsland.
Jan woonde destijds met zijn ouders en zusje in de Wilhelmina van Pruissenstraat te Bezuidenhout en was een van de vier Haagse vogelliefhebbers die tijdens de oorlogsjaren de natuur opzochten. Hun verhalen zijn opgetekend in het ‘Geheim vogeldagboek 1940-1945’ van Henk Kortekaas en Hans Peeters (2014).
Het verhaal van Jan is verfilmd in een documentaire ‘Retourtje Sachsenhausen‘, die wordt getoond. In de film vertelt Jan zelf zijn verhaal over het concentratiekamp. De lezing is van 19.00-20.00 uur in de Bibliotheek Haagse Hout aan de Theresiastraat 195. Meld je vooraf aan bij de Bibliotheek Haagse Hout. (Er is een maximum aantal plaatsen. De lezing van 26 februari is al vol.)

Tentoonstelling ‘Bezuidenhout in verzet 1940-1945’ in bibliotheek (februari -maart 2018)
In de Bibliotheek Haagse Hout aan de Theresiastraat is vanaf 15 februari tot 17 maart 2018 een kleine tentoonstelling te zien van ‘Bezuidenhout in verzet 1940-1945’. In 2011 heeft het Wijkberaad Bezuidenhout deze wandelroute uitgebracht en laat zien hoe er ook in de wijk tijdens de Tweede Wereldoorlog bewoners actief waren in het verzet. De wandelkaart met een toelichting is te vinden op www.bb45.nl onder ‘de route‘.
Landelijk is 2018 uitgeroepen tot het ‘Jaar van verzet’ en zijn op diverse plaatsen in Nederland tentoonstellingen te bekijken, zoals in het Museon over de Haagse kunstenares en verzetsheldin Ru Paré. Meer info op: www.jaarvanverzet.nl.

Wandel met Gilde door grandeur van Bezuidenhout (maart 2018)
Rond de herdenking biedt het Gilde Den Haag een wandeling ‘Bezuidenhout, heden en verleden’ aan om kennis te maken met de wijk Bezuidenhout onder leiding van een gids. De wandelingen zijn op donderdag, 1, vrijdag 2 en zaterdag 3 maart en donderdag 8, vrijdag 9 en zaterdag 10 maart 2018,  starten om 11.00 uur bij het Anna van Beurenplein naast het centraal station en duren ongeveer 1,5 uur. Aanmelding en meer info: www.gildedenhaag.nl (link naar formulier aanmelding), (zie ook flyer ‘Bezuidenhout, heden en verleden’: 2018_GildeDenHaag_wandelingendoorBezuidenhout).

Terugblik:

kaarsen werden aangestoken bij het massagraf met slachtoffers van het bombardement Bezuidenhout 3 maart 1945 (foto: stichting 3 maart ’45)

Lichtjes voor omgekomen militairen en slachtoffers 3 maart 1945
Op kerstavond 24 december 2017 werd met kaarslichtjes een eerbetoon gehouden voor de omgekomen militairen en burgerslachtoffers van het bombardement Bezuidenhout tijdens de Eerste en Tweede wereldoorlogen, die liggen begraven op de Algemene Begraafplaats aan de Kerkhoflaan.

 

Expat festival Haagse Hout: ‘North meets South’
Op zaterdag 16 september jl.  konden expats uit de Haagse Hout en  de stad tijdens een wandeling kennismaken met de wijken Benoordenhout, Bezuidenhout en tussenliggende Haagse Bos. Vanuit de Stichting hebben we (in het Engels) in twee wandelingen het verhaal van het bombardement verteld:  de oorzaak met  de V2-raketinstallatie en Atlantikwall in het Haagse Bos  en de gevolgen  van de verwoesting van de grandeur van Bezuidenhout. The historical walking tour BB45 and tour Haagse Bos is now available in English via www.BB45.n/en. Here you can find the English translation of the text of the information boards.

Nieuwsbrief Stichting 3 maart ’45
Wij houden u op de hoogte van onze activiteiten met een digitale nieuwsbrief.  De laatst uitgebrachte nieuwsbrief staat onder ‘Nieuws‘. U kunt zich aanmelden via de link onderaan de nieuwsbrief of door een e-mail aan ons te sturen.

Meer nieuwsberichten: zie ‘Nieuws

De volgende herdenking is op zondag 4 maart 2018

****************************************************
Dit is een uitgave van de Stichting 3 maart ’45.
Secretariaat: Jacob Mosselstraat 23 A, 2595 RD Den Haag
e-mail: 3maart45@bezuidenhout.nl
telefoonnummer: 06-15284173

Op deze website kunt u verhalen en artikelen lezen en foto- en filmmateriaal zien van het bombardement op het Bezuidenhout op 3 maart 1945 en de jaarlijkse herdenking. Ook is een lijst met slachtoffers opgenomen. De Stichting streeft er naar de informatie zo juist mogelijk weer te geven. Mocht u aanvullingen hebben, dan vernemen wij die graag.

Het Bombardement
In deze documentaire beelden van de vernietiging en getuigenissen van slachtoffers. De video  duurt ruim 17 minuten. De film is in 1995 gemaakt in opdracht van de Stichting 3 maart ’45. Druk op de play knop om de film te starten.