Tagarchief: natuur

Onderzoek naar zoogdieren in het Haagse Bos

Boswachter Jenny van Leeuwen

De vleermuizen worden in het voorjaar weer wakker uit hun winterslaap! Als je in de schemer goed kijkt, dan zie je ze alweer tevoorschijn komen uit huizen of oude bomen. Sinds kort is uit onderzoek wederom gebleken dat het Haagse Bos een prima rust-, kraam- en jachtgebied is voor vleermuizen. Er werden zes soorten vleermuizen gevonden: de watervleermuis, rosse vleermuis, gewone dwergvleermuis, laatvlieger, meervleermuis en ruige dwergvleermuis. Ook het voorkomen van marterachtigen, is onderzocht.

Voedselgebied voor dwergvleermuis
Tussen april en december 2016 heeft er in het eerste deel van het Haagse Bos (tussen de Laan van NOI en de A12) onderzoek plaatsgevonden naar zoogdieren in het Haagse Bos in samenwerking met Regelink Ecologie & Landschap. Uit dit onderzoek is gebleken dat het Haagse Bos een belangrijke rol vervult als voedselgebied voor diverse dwergvleermuispopulaties. Deze soort bevindt zich in de huizen rondom het Haagse Bos, maar ze halen hun voedsel in het Haagse Bos. In de schemer en ’s nachts jagen ze er op insecten. Ook zijn er enkele slaapplekken gevonden voor mannetjes dwergvleermuizen.

Kraamkolonie watervleermuis
Ergens midden in een bosperceel is in een beuk een kraamkolonie gevonden van watervleermuizen. De watervleermuizen zijn aangetroffen tijdens veldonderzoeken met batdetectors. Met een batdetector worden ultrasone geluiden hoorbaar gemaakt, waarna ze door een geoefend oor iets kunnen zeggen over de soort en het gedrag wat hoorbaar is. Watervleermuizen worden tot de relatief kleinere vleermuissoorten van Nederland gerekend, maar het lijkt heel wat met 20-30 cm spanwijdte. Zij jagen vlak boven het wateroppervlak van beschutte waterpartijen en vijvers in landgoederen en parken.

Rosse vleermuis laat zich vangen
Er zijn soorten die niet gemakkelijk met een batdetector of op een andere methode kunnen worden opgespoord. Daarom zijn er ook mistnetten ingezet om vleermuizen te vangen. De gevangen vleermuizen worden dan na een kort onderzoek weer zo spoedig mogelijk losgelaten en vinden al gauw weer hun eigen weg in het bos. Alleen de rosse vleermuis werd op deze manier gevangen. De rosse vleermuis behoort tot de grootste vleermuissoorten in Europa. Ze vliegen hoog en snel; tot wel vijftig kilometer per uur. Ze jagen op de wat grotere insecten, die ze in de vlucht vangen en eten.

Talloze leuke portretfoto’s
Naast het onderzoek naar vleermuizen werd met cameravallen gekeken of er nog andere opvallende of zeldzame soorten in beeld konden worden gebracht in het Haagse Bos, zoals bijvoorbeeld de boommarter. Helaas werd de boommarter niet gevonden in dit deel van het bos. Er zijn met de cameravallen wel talloze leuke foto’s gemaakt van andere zoogdieren, waaronder deze van jonge vosjes:

Spelende jonge vosjes Foto: Regelink Ecologie & Landschap

Bijzonder soortenrijk bos!
In 2013 werd ook al uitgebreid onderzoek gedaan naar zoogdieren en dan in het hele bos. Toen werd ook al geconcludeerd dat het Haagse Bos een bijzonder soortenrijk bos is. Destijds werden de vleermuizen niet meegenomen in het onderzoek. Daar is nu dus alsnog onderzoek naar gedaan. In juni 2014 heb ik daar samen met E.C.O.Logisch een filmpje van gemaakt. Door bezoekers van het bos te laten weten wat er allemaal leeft in het bos, hoop ik dat zij anders naar het bos gaan kijken en misschien toch nog wat aandachtiger door het bos lopen. Want voordat je het weet heb je een onverwachte ontmoeting met een eekhoorn, ree, vos of….

Bekijk het filmpje (juni 2014) over de dieren in het Haagse Bos:

Column Boswachter Jenny van Leeuwen: Vreemde vogel in de stad

Deze column staat in Toeractief, een wandel- en fietsmagazine met routes en achtergrondverhalen: www.toeractief.nl.

Ik ben boswachter op een plek waar mensen dat niet meteen verwachten: in hartje centrum Den Haag. “Van welk gebied dan?”, vragen ze mij, “hebben wij hier dan zoveel natuur?” “Ja, natuurlijk!”, zeg ik, “nooit van het Haagse Bos gehoord?” Vanaf het Centraal Station in Den Haag loop je via dit oeroude stadsbos zo de duinen in. Veel mensen beamen dat ze dit bos en het toekomstig Nationaal Park Hollandse Duinen inderdaad kennen. Soms blijft er toch twijfel: “Échte natuur begint toch verder weg van huis? Daarvoor moet je naar de Veluwe of naar het buitenland”. Dat enthousiasmeert mij altijd weer om te vertellen over de bosuil, ijsvogel, ree, vos, marter en eekhoorn die midden in dit stadsbos te vinden zijn. “Ja, bij jou om de hoek!”, roep ik dan, “nooit gezien?”

Échte natuur is dichterbij dan je denkt. Je moet er natuurlijk wel moeite voor doen om dit zo te beleven. Loop of fiets er eens wat langzamer doorheen en kijk aandachtig om je heen. Schakel alles in: ook je oren, neus én intuïtie. Er gaat een wereld voor je open. Een ijsvogel zie je vaak pas nadat je ‘m eerst hebt gehoord. Een hoge, schelle roep. Je kijkt snel waar het geluid vandaan komt en ja hoor: daar gaat ie! Een blauwe flits scheert over het water. Stinkzwam, daslook of een vossenburcht, kun je – als je aandachtig ruikt – vanaf een afstand ruiken. En voor wie ’s winters graag binnen blijft: juist dan zie je meer. De bladeren en kruidlaag onder de bomen zijn weg en je kunt dus veel beter zien wat er in de bomen of verder weg in het bos leeft. Bovendien komen sommige soorten in de winter naar de stad. Hier is het namelijk warmer en blijft water langer ijsvrij. De ijsvogel en doodaars, onze kleinste fuut, zie je in de winter juist in de stad. Ook de vos komt naar de stad, omdat daar altijd wel wat voedsel te vinden is. In het vroege voorjaar –nog voordat alle bladeren alweer aan de bomen zitten- kun je in het Haagse Bos de jonge bosuilen zien. Als witte bolletjes dons, hoog in de bomen, zie je ze slapen.

Natuur dichtbij is bovendien veel leuker, omdat je het ook écht goed kunt leren kennen als je er vaker komt. Je weet dan op een gegeven moment waar de egel, konijn of eekhoorn te vinden zijn. Het worden vaste ontmoetingen, die nooit gaan vervelen. Want oog in oog met een wild wezen, dat blijft mooi. En wie weet, kom jij op jouw vertrouwde rondje in de natuur dichtbij ook oog in oog met de boswachter. Dát went misschien nooit, want een boswachter midden in de stad, dat blijft toch een beetje een vreemde vogel…

Bosuil jongen zijn al heel vroeg in het voorjaar te bewonderen

Actie: Tegel eruit, BOL erin

Hagenaars en Haagse organisaties kunnen hun tuintegels omruilen voor bloembollen. Zo komt er meer groen in de tuin. De actie van het Haags milieucentrum loopt zolang de voorraad strekt.
Groene tuinen hebben veel voordelen. Groene tuinen zijn namelijk goed voor:
  • de natuur: in een tuin met alleen stenen, kunnen dieren niet leven
  • afwatering: de regen stroomt na een regenbui beter weg
  • hittebestrijding: groen geeft verkoeling in de zomer
  • fijnstof-vermindering: planten zorgen voor een gezondere lucht.
Operatie Steenbreek
Deze zomer heeft het Haags Milieucentum actie gevoerd om de Haagse tuinen groener te maken. Onder de naam ‘Operatie Steenbreek’ konden Hagenaars tegels inleveren in ruil voor planten. De actie loopt door. Tot nu zijn al 3000 tegels ingeleverd. Een deel van de stenen is al gebruikt om in het Zuiderpark de grootste aardbeientoren van Nederland te bouwen.

Tegels ruilen voor bloembollen
Tuineigenaren kunnen tegels nu ook ruilen voor een bloembollenpakket. Voor iedere 2 tegels ontvangt u 10 biologische bollen met onder andere sneeuwklokjes, blauwe druifjes en krokussen. Als u liever plantjes heeft, kan dat ook. De actie loopt zolang de voorraad strekt.
U kunt uw tegels omwisselen bij:
Zorgkwekerij Mens en Tuin
Hillenraadweg 35
Den Haag
Mens en Tuin is open op alle werkdagen, behalve woensdag van 8.30 tot 15.30 uur.

Meer informatie
Zie voor meer informatie www.haagsmilieucentrum.nl.