Boze Emma

Doel
Bewonerscommissie Boze Emma zet zich in om het woon- en leefklimaat te verbeteren en op te komen voort de belangen van bewonersgroepen in het deel van het Bezuidenhout rond het Emmapark en de Adelheid-, Emma- en Wilhelminastraten.

Werkwijze
Boze Emma is alert op signalen over veranderingen die –gepland of ongepland- optreden. Belangrijke bronnen zijn de online gemeenteberichten, krantenartikelen, signalen van bewoners en eigen waarneming.
Voor ons geldt het uitgangspunt dat er niet méér kantoor- of bedrijfsruimte in het gebied wordt geaccepteerd. Leegkomende kantoorpanden moeten zoveel mogelijk worden vervangen door, c.q. verbouwd tot, woonruimte.
Onderwerpen waarvoor wij ons inzetten zijn bijvoorbeeld:

  • Inspraak in bouwplannen en infrastructurele projecten;
  • Verkeers- en parkeerbeleid
  • Grondwaterproblematiek;
  • (Her)inrichting van straten, groenbeheer, schoonhoud- en reparatiebeleid;
  • Overlast (geluid, wegversperring, vervuiling e.d.) minimaliseren;
  • Participatie in ‘aangrenzende’ projecten, zoals Haagse Bos, Beatrixkwartier, openbaar vervoer, Theresiastraat etc.

Daarnaast doet Boze Emma doorgaans mee aan evenementen en activiteiten die bijv. op wijkniveau worden georganiseerd.

Een onderwerp komt binnen en wordt door enkele leden vrijwillig opgepakt; vervolgens wordt er met de betrokken partijen gecommuniceerd en worden afspraken gemaakt. Indien we er niet uitkomen, worden verdere stappen, ‘hogerop’, genomen (gemeente, provincie en een enkele keer tot aan de Raad van State).
De plenaire Bewonerscommissie wordt per mail op de hoogte gehouden van de voortgang.

Boze Emma kent een heftige geschiedenis (zie Historie) en is nu (tijdelijk of blijvend?) in een rustiger vaarwater beland.
Gezien onze werkwijze is een jaarlijkse bijeenkomst van Boze Emma voldoende; de onderlinge mail maakt het mogelijk om sneller en efficiënter te opereren bij het aanpakken van concrete kwesties.l.
In principe is elke bewoner van dit stuk Bezuidenhout welkom als lid van Boze Emma; hieraan zijn geen verdere kosten of voorwaarden verbonden.
Historie
In de 19e eeuw nam het aantal inwoners van Den Haag zodanig toe, dat naar nieuwe bouwlocaties werd gezocht. Men vond deze onder andere aan de oostkant van de stad, langs de Bezuidenhoutseweg. Daar waren reeds eerder fraaie buitenhuizen gebouwd, waarvan Huis ten Bosch (1648) het beroemdste is. En in de naam van de tramhalte ‘Ternoot’ herkennen we kasteel Ternoot, dat ter hoogte van het huidige Ministerie van EZ stond.

Vanaf 1895 werden de Adelheidstraat, Emmapark, Emmastraat en de Wilhelminastraat aangelegd, alle vernoemd naar Koningin Emma, evenals de Theresiastraat. Doorgaans statige huizen met fraaie decoraties, veel glas-in-lood en diepe tuinen met monumentale bomen.

De 30-er jaren van de vorige eeuw, de z.g. crisisjaren, gevolgd door de tweede wereldoorlog hebben de huizen bepaald geen goed gedaan. Weliswaar werd dit stuk van het Bezuidenhout door het desastreuze bombardement van 3 maart 1945 niet geheel van de kaart geveegd, maar de overgebleven huizen waren wel zwaar beschadigd.

Daarna ging het snel bergafwaarts met de buurt. Er was onvoldoende geld en nauwelijks materiaal om de huizen op te knappen. De enorme woningnood maakte het voor bewoners aantrekkelijk om kamers (onder) te verhuren. Bovendien bleven Gemeente en centrale overheid aarzelen over de toekomstige bestemming van dit deel van het Bezuidenhout, waardoor niemand erover peinsde om een potentieel slooppand te kopen of op te knappen!

Ondertussen werd er in de 60er jaren al wel veel in het Bezuidenhout gebouwd op de weggebombardeerde plekken -kantoren, scholen en flatwoningen-, terwijl het ‘Emmagebied’ verpauperde tot hoerenbuurt.

Eind 70er jaren kwam de kentering. Starters die de kwaliteit van de buurt onderkenden en hier een huis voor een appel en een ei kochten, staken de handen uit de mouwen en knapten hun huis op.

Tegelijkertijd nam de boosheid van de bewoners toe, omdat de bouwprojecten in de naaste omgeving (Paleis van justitie, Utrechtsebaan, tramviaduct) steeds weer leidden tot zware beschadigingen en/of sloop van woonhuizen.

Emmapark, gezien vanuit de Adelheidstraat, met een afvaardiging van 'Boze Emma', v.l.n.r. Arthur Hesselbach, Irene Cohen en Jos de Graaf met vrouw en kind (1980)
Emmapark, gezien vanuit de Adelheidstraat, met een afvaardiging van ‘Boze Emma’, v.l.n.r. Arthur Hesselbach, Irene Cohen en Jos de Graaf met vrouw en kind (1980)

De Gemeente begreep uiteindelijk dat er iets aan planning moest worden gedaan. Geheel naar de tijdgeest werd de samenstelling van een Bestemmingsplan Bezuidenhout-Midden (Adelheidstraat, Pr.Beatrixlaan, spoorbaan, Laan van NOI en Bezuidenhoutseweg)
geïnitieerd in samenspraak met de bewoners uit dit gebied.
In 1980 gaf bewonerscommissie BOZE EMMA officieel haar visitekaartje af: werd het ontwerp-bestemmingsplan door de Gemeente gepresenteerd als ‘conserverend’, ter bescherming van de woonsituatie, uit de inhoud bleek het een vrijbrief te zijn voor projectontwikkelaars om kantoren en nog eens kantoren te bouwen!

Hiertegen kwamen we in verzet, bij de Gemeente, de Provincie, de projecteigenaren met hun architecten, juristen en projectontwikkelaars, de rechter, de pers en de radio. Geen gelegenheid lieten we onbenut om van ons te laten horen. Zo kreeg Boze Emma landelijke bekendheid. Voor de “tegenpartij” bleken we bovendien een serieuze factor van belang te zijn, omdat onze argumenten hout sneden, onze berekeningen wèl klopten en we volhielden tot het bittere eind.

Langzamerhand groeide er enig begrip voor zoiets als ‘bewonersbelang’ en erkenning voor het feit dat ook bewoners verstand van zaken kunnen hebben. Zo is er een zekere mate van positieve samenwerking ontstaan.

De roerige tijden liggen inmiddels al jaren achter ons. Toch moeten de (nieuwe) bewoners, de starters van vandaag, wel een beetje ‘boos’ blijven om de verworvenheden van toen te koesteren en te bewaken. Immers, als er grote (financiële) belangen op het spel staan, komt het belang van Boze Emma al heel gauw in het gedrang…

Word jij ook lid van Boze Emma en neem jij een stokje over?

Een Bezuidenhout site